Podstawy prawne poszerzeniu parku
Podstawy prawne do poszerzenia parku daje ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r.o ochronie przyrody.
Art. 10.
1. Utworzenie parku narodowego, zmiana jego granic lub likwidacja następuje w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, które określa jego nazwę, obszar, przebieg granicy, otulinę i nieruchomości Skarbu Państwa nieprzechodzące w trwały zarząd parku narodowego. Rada Ministrów, wydając rozporządzenie, kieruje się rzeczywistym stanem wartości przyrodniczych obszaru. Likwidacja lub zmniejszenie obszaru parku narodowego następuje wyłącznie w razie bezpowrotnej utraty wartości przyrodniczych i kulturowych jego obszaru.
2. Utworzenie parku narodowego, zmiana jego granic lub likwidacja może nastąpić po uzgodnieniu z właściwymi miejscowo organami uchwałodawczymi jednostek samorządu terytorialnego, na których obszarze działania planuje się powyższe zmiany, oraz po zaopiniowaniu, w terminie 30 dni od dnia przedłożenia tych zmian, przez zainteresowane organizacje pozarządowe. Niezłożenie opinii w przewidzianym terminie uznaje się za brak uwag.
(źródło)
Etapy tworzenia i poszerzania Parków Narodowych:
Proces utworzenia i poszerzenia Parku Narodowego reguluje ustawa z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U.04.92.880 z dnia 30 kwietnia 2004 r.). Na podstawie tej ustawy oraz przyjętych zasad możemy wyróżnić następujące etapy tworzenia parków narodowych:
1. Inicjatywa utworzenia Parku Narodowego. Obecnie główną przesłanką tworzenia nowych parków narodowych jest Krajowa strategia ochrony i zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej, Program działań na lata 2007 – 2013.
2. Przygotowanie projektu parku z danymi dotyczącymi położenia geograficznego i administracyjnego, powierzchni, walorów przyrodniczych oraz opracowanie przyrodnicze wskazujące szczególne wartości przyrodnicze uzasadniające utworzenie parku narodowego, określenie stanu zasobów przyrodniczych oraz zabiegów koniecznych do ich utrzymania, bądź odtworzenia, określenie granic parku i jego otuliny, wskazanie obszarów i nieruchomości niebędących w trwałym zarządzie Skarbu Państwa i nie przechodzących w ten zarząd itp. może go przygotować dowolna jednostka, jednak zasadniczo opracowanie projektu rozporządzenia należy do zadań resortu je wydającego lub merytorycznego (w przypadku rozporządzeń Rady Ministrów). Koszty opracowania ponosi przygotowujący projekt.
3. Organ merytoryczny, w tym przypadku Minister Środowiska, przygotowuje projekt rozporządzenia ustanawiającego Park Narodowy. Projekt ten podlega konsultacjom tak, jak w przypadku normalnej procedury legislacyjnej Są to np. uzgodnienia wewnętrzne (resort), uzgodnienia międzyresortowe, konsultacje z organizacjami społecznymi, społeczeństwem.
4. Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody projekt dotyczący utworzenia parku narodowego jest uzgadniany z właściwymi miejscowo organami uchwałodawczymi jednostek samorządu terytorialnego (radami gmin), na obszarze których planowane jest utworzenie parku, a następnie projekt ten jest przedkładany organizacjom pozarządowym do zaopiniowania. Uzgodnienie, w przeciwieństwie do opinii jest wiążącą formą wyrażenia stanowiska”.
5. Dodatkowym narzędziem (nieobligatoryjnym) może być Program Rozwoju dla gmin z terenów parku Narodowego. Takie rozwiązanie zostało wprowadzone przez Ministra Nowickiego w przypadku poszerzenia Białowieskiego Parku Narodowego.
6. Rada Ministrów wydaje rozporządzenie ustanawiające Park Narodowy.
W całym procesie nie stosuje się procedur odwoławczych, ponieważ nie jest to postępowanie administracyjne.
Obecny podział powierzchniowy Puszczy Białowieskiej
Obecny podział powierzchniowy Puszczy Białowieskiej przedstawia się następująco:
1. Białowieski Park Narodowy – 10 501 ha
2. Lasy w trwałym zarządzie Lasów Państwowych – 52 630 ha
• Nadleśnictwo Białowieża – 12 589 ha
• Nadleśnictwo Browsk – 20 386 ha
• Nadleśnictwo Hajnówka – 19 655 ha
3. Lasy poza trwałym zarządem Lasów Państwowych – 1987 ha
Aktualne propozycje wariantów powiększenia Białowieskiego Parku Narodowego
Wariant I
Planowane powiększenie obejmuje obszar całego nadleśnictwa Białowieża oraz obszar leśny (4 leśnictwa) Nadleśnictwa Browsk.
Całkowita powierzchnia BPN po powiększeniu to ok. 30985 ha
(10501 ha aktualna powierzchnia Białowieskiego PN – zgodna z Rozporządzeniem RM z dnia 16 lipca 1996 r. w sprawie Białowieskiego Parku Narodowego, DzU. Nr 93, poz. 424, 12589 ha z Nadleśnictwa Białowieża, 7895ha z Nadleśnictwa Browsk).
Według PGL LP wraz z gruntem przekazaniu podlegałoby 156 nieruchomości (leśniczówki, inne budynki, ośrodek edukacji).
Powyższe zmiany obrazuje Ryc. 1, na której czerwoną linią zaznaczono granicę powiększonego Parku.
Zgodnie z rozpatrywanym wariantem podział powierzchniowy Puszczy Białowieskiej, po powiększeniu Parku, będzie przedstawiał się następująco:
1. Białowieski Park Narodowy – 30 985 ha
2. Lasy w zarządzie Lasów Państwowych – 32 146 ha
a. Nadleśnictwo Białowieża – 0 ha
b. Nadleśnictwo Browsk – 12 491 ha
c. Nadleśnictwo Hajnówka – 19 655 ha
3. Lasy pozostałej własności – 1987 ha
W ramach wariantu I rozpatrywano 3 rozwiązania powiększenia, obejmujące ten sam obszar, a różniące się rozmiarem przejęcia aktualnych pracowników Nadleśnictw Białowieża i części Nadleśnictwa Browsk
Rozwiązanie A przejęcie z PGL LP 27 osób
(leśniczowie i podleśniczowie – 9 z Nadleśnictwa Browsk i 18 z Nadleśnictwa Białowieża )
Niezbędne środki budżetowe 5498 tys. zł
Zwiększenie wydatków budżetowych 1164 tys. zł
Rozwiązanie B przejęcie z PGL LP 39 osób
(leśniczowie, podleśniczowie, kierownictwo, dział techniczny, straż leśna- 9 z Nadleśnictwa Browsk i 30 z Nadleśnictwa Białowieża)
Niezbędne środki budżetowe 6322 tys. zł
Zwiększenie wydatków budżetowych 1998 tys. zł
Rozwiązanie C przejęcie z PGL LP 53 osoby
(leśniczowie, podleśniczowie, kierownictwo, dział techniczny, straż leśna, administracja, księgowość, pozostali pracownicy biurowi, kierowcy, stażysta - 9 z Nadleśnictwa Browsk i 44 z Nadleśnictwa Białowieża)
Niezbędne środki budżetowe 6990 tys. zł
Zwiększenie wydatków budżetowych 2656 tys. zł
Wariant II
W ramach wariantu II, planowane powiększenie obejmuje obszar całego nadleśnictwa Białowieża i obszary leśne Nadleśnictw Browsk i Hajnówka.
Całkowita powierzchnia BPN po powiększeniu to ok. 35086 ha
(10501 ha aktualna powierzchnia Białowieskiego PN, 12589 ha z Nadleśnictwa Białowieża, 1114 ha z Nadleśnictwa Browsk, 10882 ha z Nadleśnictwa Hajnówka).
Według PGL LP wraz z gruntem przekazaniu podlegałoby 249 nieruchomości (leśniczówki, inne budynki, ośrodek edukacji).
Powyższe zmiany obrazuje Ryc. 2, na której czerwoną linią zaznaczono granicę powiększonego Parku.
Zgodnie z rozpatrywanym wariantem podział powierzchniowy Puszczy Białowieskiej, po powiększeniu Parku, będzie przedstawiał się następująco:
4. Białowieski Park Narodowy – 35086 ha
5. Lasy w zarządzie Lasów Państwowych – 28045 ha
a. Nadleśnictwo Białowieża – 0 ha
b. Nadleśnictwo Browsk – 19272 ha
c. Nadleśnictwo Hajnówka – 8733 ha
6. Lasy pozostałej własności – 1987 ha
W ramach wariantu II, rozpatrywano 1 rozwiązanie powiększenia:
Przejęcie z PGL LP 95 osób
Łączna liczba pracowników BPN 167 osób
Niezbędne środki budżetowe 9338 tys. zł
Zwiększenie wydatków budżetowych 5004 tys. zł