Ustawa z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.)

PEoa-835/03/ar Warszawa, dnia 07.03.2003

  Urząd Marszałkowski 
Województwa Zachodniopomorskiego 
Departament Rolnictwa, Rozwoju Wsi  
i Środowiska 
w Szczecinie


W odpowiedzi na pisma z dnia 26.07.2002 r. oraz z dnia 28.01.2003 r., znak: DRŚ-II/RM/0724/2/2002 wyjaśniam co następuje: 

Ustawa z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627, ze zm.) wprowadza instytucje odraczania, zmniejszania oraz umarzania podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych. Zgodnie z treścią art. 317 ust. 1 tej ustawy termin płatności opłaty oraz kary odracza się na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat albo kar w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku. Gramatyczno-słownikowa analiza tego przepisu może istotnie budzić wątpliwość co do tego, czy instytucja odraczania ma zastosowanie w przypadku, kiedy przedsięwzięcie zostanie zrealizowane. Dlatego też dla przeanalizowania takich możliwości - w szczególności do przypadku opisanego w Państwa piśmie - sięgnięto do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego (kopia wyroku SN z dnia 7 października 1997 r., sygn. akt III RN 51/97 w załączeniu).  

Na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości Sąd Najwyższy rozpatrywał sprawę wyroku NSA w przedmiocie odroczenia terminu płatności łącznej kary pieniężnej za wprowadzanie ścieków do odbiornika bez wymaganego pozwolenia. W wyroku tym NSA stwierdził, iż nie jest właściwe przyjmowanie jako zasady o charakterze bezwzględnym (bez względu na indywidualne chociażby wyjątkowe okoliczności faktyczne), że ulgi dla ukaranego zakładu w żadnym razie nie dotyczą zakładu, który jeszcze przed ukaraniem zdążył usunąć przyczyny wymierzenia mu kary na skutek zrealizowania odpowiedniej inwestycji. Sąd Najwyższy, oddalając rewizję nadzwyczajną ustalił, iż ocena prawna wyrażona w tym wyroku nie narusza przyjętych standardów interpretacji prawa. W uzasadnieniu wyroku SN podzielił stanowisko NSA oraz stwierdził, iż warunek realizowania inwestycji, o którym mowa w analizowanym przepisie może być rozumiany według wnioskowania opartego na argumentem a maiori ad minus. Jeżeli realizowanie inwestycji wyposaża ukarany zakład w uprawnienia do ubiegania się o odroczenie terminu płatności kary to tym bardziej uprawnienie takie usprawiedliwiałoby wykonanie inwestycji podjętej w celu zapewnienia naruszeń środowiska.  

Wprawdzie przywołany wyrok SN dotyczy odroczenia terminu płatności kar za odprowadzanie ścieków do odbiornika, wymierzonych w trybie przepisów "starej" ustawy - Prawo wodne, niemniej jednak dokonany w jego uzasadnieniu dowód dotyczący stosowania wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej umożliwia stwierdzenie, iż analogicznie należałoby rozważać treść przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska regulujących sprawę odraczania terminu płatności podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych. 

Reasumując należy stwierdzić, iż instytucja odraczania opłaty podwyższonej, a w konsekwencji także instytucje zmniejszania lub umarzania tej opłaty w trybie art. 319 ustawy - Prawo ochrony środowiska mają zastosowanie także w przypadku zrealizowania przedsięwzięcia. Warunkiem koniecznym zmniejszenia lub umorzenia podwyższonej opłaty jest jednakże uprzednie odroczenie terminu jej płatności.  

Jeśli zatem w przypadku opisanym w Państwa piśmie z dnia 26.07.2002 r. podmiot zrealizował przedsięwzięcie polegające na usunięciu odpadów (tj. ustała przyczyna ponoszenia podwyższonej opłaty) i w terminie wniesienia opłaty wystąpił z wnioskiem o odroczenie terminu jej płatności i umorzenie (przy czym nawet jeśli we wniosku nie wyrażono się wprost, iż dotyczy on odroczenia terminu płatności podwyższonej opłaty i jej umorzenia, wniosek ten winien być potraktowany - po potwierdzeniu takiej intencji przez podmiot - jako wniosek o odroczenie), należy tę opłatę odroczyć, a następnie w trybie art. 319 ust. 3 - umorzyć.  

Zał. szt. 1 
  Zastępca Dyrektora 
Departamentu Polityki Ekologicznej 
mgr Irena Mazur