Ustawa z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.)

DP 024-234/03/MD Warszawa, dnia 6 października 2003 r.

  Firma XXX

   
Firma XXX pismem z dnia 6 czerwca br. znak 5225/2003, zwróciła się do Departamentu Polityki Ekologicznej z pytaniem, czy w przypadku składowania na składowisku odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska podmiot korzystający ze środowiska ponosi wyłącznie opłatę podwyższoną czy łącznie opłatę i opłatę podwyższoną. Pismo to zostało przekazane do Departamentu Instrumentów Ochrony Środowiska jako właściwego w sprawie, który z kolei w dniu 30 września br. skierował je z kolei do Departamentu Prawnego. Tut. Departament wyraża następujący pogląd w przedstawionej sprawie: 
W przeciwieństwie do zbiegu opłaty i administracyjnej kary pieniężnej, co do których przepis art. 276 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) formułuje wyraźną zasadę, że w przypadku korzystania ze środowiska z przekroczeniem lub naruszeniem warunków określonych w odpowiedniej decyzji ponoszona jest i opłata i administracyjna kara pieniężna, Prawo ochrony środowiska nie zawiera wyraźnego przepisu regulującego sprawę poruszoną w pytaniu wskazanym na wstępie. Art. 276 ust. 1 cyt. ustawy stanowi, że podmiot korzystający ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Z brzmienia zacytowanych przepisów nie wynika iż opłata (zwana popularnie „opłatą zwykłą”) i opłata podwyższona są to dwa odrębne rodzaje opłat. Zgodnie z literalnym znaczeniem w języku polskim opłatę podwyższoną należy rozumieć jako jakąś podstawę powiększoną o jakąś wartość. Wyraźnie w tym znaczeniu termin ten - opłata podwyższona o 100 % - został użyty w art. 292 Prawa ochrony środow przypadku wprowadzania do powietrza gazów lub pyłów oraz poboru wód lub wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi. Użycie w następnym przepisie art. 293 zwrotu opłata podwyższona w wysokości nie świadczy o woli ustawodawcy wprowadzenia jeszcze jednej kategorii opłat. Opłata podwyższona w przypadku braku decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów nie ma charakteru samoistnego i nie wchodzi w miejsce opłaty. Użytego w przepisie art. 276 ust. 1 terminu „opłata podwyższona” nie należy odczytywać jako nazwę własną odrębnego rodzaju opłaty, bo wówczas byłaby wymieniona w przepisie art. 272 Prawa ochrony środowiska. Istotą podwyższenia jest to, że do opłaty „zwykłej” dolicza się, przy spełnieniu przesłanek wskazanych w tym przepisie, opłatę podwyższoną wyliczoną w zróżnicowany sposób podany w art. 292 i 293. Art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska nie stanowi podstawy do przyjęcia, iż posiadacz odpadów nieposiadający wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska ponosi wyłącznie opłatę podwyższoną. Niewątpliwie w przypadku wprowadzania gazów, pyłów, ścieków oraz poboru wód brzmienie art. 292 POŚ jest znacznie bardziej jednoznaczne - zgodnie z tym przepisem podmiot uiszcza opłatę podwyższoną o 100%. Brak takiego sformułowania w przypadku składowania odpadów nie świadczy o tym, że ustawodawca użył tego samego terminu (opłata podwyższona) w dwojakim znaczeniu (w tym samym rozdziale ustawy), innym dla składowania odpadów, a innym dla pozostałych podlegających opłatom komponentów środowiska.  
Należy zauważyć, iż przyjęcie proponowanej przez firmę XXX. interpretacji nie byłoby to również spójne z treścią art. 272 Prawa ochrony środowiska, który wśród środków finansowo-prawnych ochrony środowiska nie wskazuje odrębnie opłat podwyższonych, mówi jedynie o opłacie za korzystanie ze środowiska, a brak jest jednocześnie przepisu, który by definiował, iż ilekroć jest mowa o opłacie rozumie się przez to również opłatę podwyższoną.  
 Powoływanie się na przepis art. 297 Prawa ochrony środowiska, w ocenie Departamentu Prawnego, również nie jest trafne, bowiem przepis ten poprzez użycie zwrotu „z zastrzeżeniem art. 293 ust. 1 i 3-5” wskazuje, iż wskazane przepisy zawierają wyjątki nie od ponoszenia opłaty „zwykłej” w ogóle, tylko od ponoszenia opłaty wyłącznie za umieszczenie odpadów na składowisku - np. dodatkowo przy ustalaniu tej opłaty uwzględniany jest, zgodnie z art. 293 ust. 1, fakt składowania bez wymaganej decyzji, podobnie jak w przypadku pozostałych emisji fakt braku wymaganego pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów czy pobór wód lub wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.  

Reasumując: 
W przypadku umieszczenia odpadów na składowisku, które nie ma zatwierdzonej instrukcji eksploatacji składowiska odpadów, powinna być ponoszona opłata za składowanie, na którą składa się opłata za umieszczenie odpadów na składowisku, liczona jako iloczyn masy odpadów i stawki jednostkowej opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku odpadów, oraz opłata podwyższona w wysokości stanowiącej iloczyn masy odpadów, współczynnika przeliczeniowego 0,05 i ilości dób funkcjonowania składowiska bez decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów (licząc od momentu położenia odpadów).  
  
  
  Dyrektor 
Departamentu Prawnego 

Anna Różanek