W nawiązaniu do informacji zawartych w publikacjach „Ekologia dobija gminy. Gminy postanowiły dobić mieszkańców” zamieszczonych w Dzienniku Gazecie Prawnej 28 lutego 2012 roku Ministerstwo Środowiska przedstawia poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220, z późn. zm.) – dalej „uoop” użytkami ekologicznymi są zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej - naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce, siedliska przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania.
Ustanowienie pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego lub zespołu przyrodniczo-krajobrazowego oraz ewentualne zniesienie ww. form ochrony przyrody następuje w drodze uchwały rady gminy po uzgodnieniu z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. (art. 44 uoop).
Oczywiście z uwagi na fakt, iż ustanowienie formy ochrony przyrody jaką jest np. użytek ekologiczny wiąże się m.in. z określeniem zakazów właściwych dla danego obiektu spośród zakazów wymienionych w art. 45 ust. 1 uoop, np. zakazu wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym lub przeciwpowodziowym albo budową, odbudową, utrzymywaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych, uchwały takie mogą prowadzić do ograniczenia prawa własności (np. w przypadku ustanowienia użytku ekologicznego na gruncie prywatnym).
Ograniczenia te są jednak prawnie dopuszczalne. Kwestie związane z dopuszczalnością ograniczenia praw, w tym prawa własności zostały uregulowane w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który przewiduje, iż ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw stosuje się w demokratycznym państwie wówczas gdy przewiduje to stosowny przepis ustawy oraz gdy niezbędnie wymaga takiego ograniczenia inne dobro chronione w postaci np. interesu publicznego, w tym wymogów ochrony środowiska. Z kolei właśnie w myśl art. 130 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) – dalej „POŚ” ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości może nastąpić m.in. poprzez poddanie ochronie obszarów lub obiektów na podstawie ustawy o ochronie przyrody.
Ponadto należy zauważyć, że nawet w wyniku przyjęcia uchwały, której treść ogranicza korzystanie ze swoich nieruchomości w związku z ochroną zasobów środowiska , poszkodowani nie zostali pozbawieni możliwości ewentualnego ubiegania się o odszkodowanie. Wysokość takiego odszkodowania ustala na żądanie poszkodowanego właściwy starosta, w drodze niezaskarżalnej decyzji (art. 131 ust.1 POŚ). Strona niezadowolona z przyznanego odszkodowania może w terminie 30 dni od dnia doręczenia jej ww. decyzji, wnieść powództwo do sądu powszechnego. Droga sądowa przysługuje także w razie niewydania decyzji przez właściwy organ w terminie 3 miesięcy od dnia zgłoszenia żądania przez poszkodowanego (art. 131 ust. 2 POŚ).
Jeżeli w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości korzystanie z niej lub z jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone, właściciel nieruchomości lub użytkownik wieczysty może żądać wykupienia nieruchomości lub jej części. art. 129. 1 i 3 POŚ). Do żądania wykupu nieruchomości w tego rodzaju przypadkach stosuje się odpowiednio zasady i tryb określone w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, z późn. zm.).
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym „Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność", a nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest wyłącznie na podstawie kryterium zgodności z prawem (art. 85 ustawy o samorządzie gminnym). Jednostkom samorządu terytorialnego przyznana więc została samodzielność w wykonywaniu ich zadań uwarunkowana nienaruszaniem przepisów prawa.
Jeśli jednak uchwała lub zarządzenie organu gminy są sprzeczne z prawem, organ nadzoru (na mocy art. 86 ustawy o samorządzie gminnym organami nadzoru są Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa) orzeka o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia.
Ponadto należy wskazać, iż z mocy art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 101 ust. 3 powołanej ustawy).
Odnośnie traszki grzebieniastej (Triturus cristatus), to należy zauważyć, że zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. Nr 237, poz. 1419), jest to gatunek objęty ochroną ścisłą.
Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody oraz § 7 rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, w stosunku do dziko występujących zwierząt objętych ochroną gatunkową, w tym do traszki grzebieniastej zostały wprowadzone zakazy m.in.: zabijania, okaleczania, niszczenia ich jaj, postaci młodocianych i form rozwojowych, niszczenia ich siedlisk i ostoi oraz przemieszczania z miejsc regularnego przebywania na inne miejsca.
Nie oznacza to jednak, że zakazy te wykluczają jakakolwiek działalność w obrębie gatunków chronionych. Istnieją bowiem okoliczności w których odpowiedni organ ochrony przyrody (Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska lub właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska) może wydać odpowiednie zezwolenie na odstępstwo od wspomnianych zakazów.
Zezwolenia z zakresu ochrony gatunkowej roślin, grzybów i zwierząt może być wydane w przypadku braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli nie spowoduje to zagrożenia dla dziko występujących populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów oraz jeżeli spełniona jest jedna z przesłanek, określonych w art. 56 ust. 4 pkt 1-8 ww. ustawy – m.in.
Należy zaznaczyć, że ochrona zwierząt oraz roślin zgodnie z art. 127 ust. 1 POŚ polega m.in. na zachowaniu cennych ekosystemów, różnorodności biologicznej i utrzymaniu równowagi przyrodniczej oraz tworzeniu warunków prawidłowego rozwoju i optymalnego spełniania przez zwierzęta i roślinność funkcji biologicznej w środowisku.
Ochrona ta jest realizowana właśnie poprzez obejmowanie ochroną obszarów i obiektów cennych przyrodniczo, czy ustanawianie ochrony gatunków zwierząt oraz roślin.
Wydrukowano:
2013-03-22 07:30
URL: http://www.mos.gov.pl/drukuj/18119_28_02_2012_wyjasnienie_do_artykulu_ekologia_dobija_gminy_gminy_postanowily_dobic_mieszkancow_autorstwa_tomasza_zolciaka_i_komentarza_traszka_grzebieniasta_wrogiem_wlasnosci_autorstwa_miry_suchowskiej_zamieszczonych_w_dzienniku_gazecie_prawnej.html