Ministerstwo Środowiska - przejdź do strony głównej

Archiwum: Na ratunek słoniom, nosorożcom, rekinom i niedzwiedziom polarnym

Konferencja Stron to najważniejszy organ decyzyjny Konwencji, podejmujący kluczowe decyzje, w tym w zakresie obejmowania nowych gatunków przepisami ograniczającymi handel międzynarodowy, który zagraża ich przetrwaniu.

Najważniejsze kwestie poruszane podczas tegorocznej Konferencji to ochrona słoni, nosorożców, ryb morskich, żółwi, niedźwiedzia polarnego.

Kłusownictwo na słoniach i nosorożcach osiąga obecnie niespotykany dotąd poziom. Corocznie giną setki zwierząt w Afryce. Rośnie nie tylko liczba kłusowników, ale także zmienia się sposób ich organizacji. W Afryce pojawiają się całe oddziały uzbrojonych kłusowników, zdarzają się nawet ataki z helikopterów, jak donoszą kraje zagrożone tym zjawiskiem. Zdecydowany atak wymaga zdecydowanej odpowiedzi: dlatego kraje afrykańskie zatrudniają coraz więcej strażników, kupują nowoczesną broń, angażują nawet bojowe bezzałogowe maszyny  latające – drony, wciąż jednak pozostając w tyle za kłusownikami, o czym świadczy rosnąca z każdym rokiem liczba zabijanych nielegalnie zwierząt. Powodem rosnącego kłusownictwa jest rosnący popyt na rogi nosorożca i kość słoniową, przede wszystkim na rynkach azjatyckich, gdzie rogi nosorożca są używane  powszechnie w specyfikach tradycyjnej medycyny, a także, podobnie jak kość słoniowa,  stanowią symbol wysokiego statusu społecznego (rzeźby , nieobrobione rogi, wino z dodatkiem rogu nosorożca). Zebrani na Konferencji reprezentanci krajów całego świata debatują więc również nad tym, jak ten popyt zmniejszyć, celem ratowania gatunków i uzdrowienia sytuacji w Afryce – gdyż sytuacja ta dawno już przestała być problemem jedynie ochrony przyrody, wkraczając w kwestie obronności i bezpieczeństwa wewnętrznego, w tym ratowania życia ludzkiego (w walkach z kłusownikami ginie wiele ludzi po obu stronach konfliktu).

Wiele kontrowersji na Konferencji wzbudzają propozycje dotyczące podwyższenia statusu ochronnego gatunków morskich: przede wszystkim rekinów i płaszczek. Kraje tradycyjnie użytkujące komercyjnie ich zasoby (przede wszystkim azjatyckie) są przeciwnikami tych propozycji. Zwolennicy zaostrzenia ich ochrony (m.in. Unia Europejska, USA, kraje Ameryki Południowej) przekonują, że stan populacji wielu z nich zagraża ich przetrwaniu – gatunki wyginą, jeśli nie podejmiemy szybkich i zdecydowanych działań zmierzających do ograniczenia najważniejszego zagrożenia – tj. ich pozyskiwania na potrzeby komercyjne.  Odławianie niektórych z tych gatunków generuje dodatkowy problem tzw. finningu, tj. obcinania płetw żywym jeszcze zwierzętom, i wyrzucanie okaleczonych ryb do morza (wielkie okrucieństwo, marnotrawstwo i zagrożenie dla przyrody). Dotyczy to przede wszystkim gatunków rekinów, w przypadku których płetwy mają zdecydowanie większą wartość rynkową niż mięso (które w przypadku niektórych gatunków jest uważane za niejadalne) – rekiny młoty, żarłacz białopłetwy. Żarłacz śledziowy, którego objęcie przepisami CITES jest priorytetem UE, pozyskiwany jest zarówno na mięso jak i na płetwy.

Jedna z propozycji, zgłoszona przez USA, dotyczy przeniesienia niedźwiedzia polarnego z załącznika II do bardziej restrykcyjnego załącznika I CITES. Propozycja wzbudza ogromne kontrowersje i odmienne reakcje, tak wśród krajów zasięgu jak i pozostałych Stron CITES. Faktem niewątpliwym jest to, że populacja niedźwiedzia jest zagrożona, głównie przez zmiany klimatu i związany z nimi zanik siedlisk, a dodatkowe pozyskanie niedźwiedzi przez polowania z pewnością nie pomaga kurczącym się populacjom. Różne są natomiast interpretacje co do spodziewanych skutków zmian w przepisach CITES. Przeniesienie do zał. I oznaczałoby zakaz międzynarodowego komercyjnego handlu okazami niedźwiedzia (skóry, wyroby ze skór i kości – ozdoby, pamiątki) co zdaniem zwolenników propozycji przyczyniłoby się do obniżenia kwot pozyskania (zmniejszenie podaży przez zmniejszenie popytu), lecz zdaniem jej przeciwników wcale nie wpłynęłoby na poziom pozyskania uwarunkowany głównie własnymi potrzebami społeczności lokalnych, na które CITES nie miałby wpływu (skóry do wyrobu ubrań, ocieplenia schronień, mięso na cele spożywcze). Dyskusje nad tym, jak najskuteczniej pomóc gatunkowi, z pewnością będą jednym z ważniejszych tematów tegorocznych obrad.

Wiele propozycji na Konferencji dotyczy podwyższenia statusu ochronnego szeregu gatunków żółwi, wykorzystywanych m.in. do wyrobu ozdób, pozyskiwanych na mięso na rynki azjatyckie oraz jako zwierzęta towarzyszące człowiekowi. Wiele gatunków żółwi już objęto przepisami CITES. W wielu przypadkach warto byłoby jednak zaostrzyć środki ochronne. Część żółwi, dotąd nieobjętych przepisami, stało się zagrożone nadmiernym pozyskaniem. Zaobserwowano, że umieszczenie gatunku w przepisach CITES w wielu przypadkach skutkowało przesunięciem presji handlowej na gatunki nie objęte dotąd regulacją handlu. Propozycje zgłoszone na tej Konferencji, o ile zostaną przyjęte, pomogą wzmocnić działania ochronne wobec gatunków, które ostatnio stały się zagrożone nadmierną, niezrównoważoną eksploatacją i międzynarodowym handlem, lub wobec których takie zagrożenie jest spodziewane.

 

 

Ceremonia otwarcia XVI Konferencji Stron CITES w 2013 r.: tegoroczna Konferencja przypada
na 40-lecie podpisania CITES

 

Irlandia, pełniąca rolę Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej w pierwszej połowie 2013 r., podczas Konferencji przemawia w imieniu całej Unii Europejskiej

 

Stoiska organizacji i instytucji zajmujących się ochroną przyrody: program reintrodukcji gibbonów

 

Stoiska organizacji i instytucji zajmujących się ochroną przyrody: uprawy zagrożonych gatunków mogą zmniejszyć presję na rośliny pochodzące ze środowiska przyrodniczego sprzyjając ich ochronie

 

 

Stoiska organizacji i instytucji zajmujących się ochroną przyrody: promowanie propozycji dot. objęcia trzech gatunków rekinów-młotów przepisami CITES

zobacz aktualną wersję