Ministerstwo Środowiska - przejdź do strony głównej

Archiwum: Pieniądze z Hiszpanii na ekologiczny transport miejski i oświetlenie ulic

W Polsce są ok. 3 miliony lamp ulicznych. Jedna trzecia to stare, ponadtrzydziestoletnie urządzenia, które wymagają wymiany. Jednocześnie oświetlenie ulic pochłania znaczną część energii i kosztów gmin. Rozwiązaniem mogą być inteligentne systemy sterowania oświetleniem, pozwalające na oszczędności sięgające nawet 50 proc. - bez konieczności wyłączania lamp. Inne rozwiązanie to wymiana starych lamp na nowe, ekologiczne. Także autobusy miejskie mogą być bardziej ekologiczne: spalać mniej paliwa, emitować mniej zanieczyszczeń do powietrza i być ciche – przyczyniając się do poprawy standardu życia mieszkańców i środowiska.

To właśnie na ekologiczny transport i ekologiczne oświetlenie miejskie przeznaczone będą pieniądze z umowy podpisanej dziś w Warszawie. Polska sprzedała Hiszpanii tzw. jednostki przyznanej emisji gazów cieplarnianych w globalnym systemie rozliczeń (tzw. jednostki AAU). Polska ma nadwyżkę tych uprawnień, ponieważ aż o 30 proc., w porównaniu z wymaganymi 6 proc., zmniejszyła emisję gazów cieplarniach w ramach zobowiązań z Protokołu z Kioto, międzynarodowego zobowiązania klimatycznego. Nasze nadwyżki sprzedajemy z powodzeniem od 3 lat, generując w ten sposób przychody do specjalnego programu inwestycyjnego, tzw. Systemu Zielonych Inwestycji. W ramach tego programu środki ze sprzedaży redukcji emisji są przeznaczane na finansowanie projektów proekologicznych w Polsce. Tym samym jedne działania prośrodowiskowe generują pieniądze na kolejne. Nazywamy to zazielenianiem Polski.

To już ósma transakcja „zazieleniania” przeprowadzona przez Polskę i jednocześnie największa pod względem wartości i liczby sprzedawanych jednostek, jaką do tej pory zawarła Polska. Hiszpanie sfinansują w ten sposób w Polsce „zazielenianie” za ponad 160 mln zł (40 mln euro). Przed dzisiejszą transakcją, zawierając siedem innych umów Polska zarobiła na handlu AAU ponad 530 mln zł (prawie 130 mln euro), z czego może być finansowanych w sumie ponad 200 projektów. Po dzisiejszej umowie, łączna kwota jaką Polska zarobiła na zazielenianie to blisko 700 mln zł (170 mln euro).

Do 2015 r. w Polsce dzięki tej umowie z Hiszpanią będzie można sfinansować m.in. obniżanie zużycia energii i paliw w transporcie publicznym, to znaczy kupować nowe, ekologiczne autobusy lub dostosowywać stare, np. przez dodanie instalacji gazowej, inwestować w tramwaje lub systemy sterowania ruchem, wymieniać żarówki w latarniach czy wręcz całe systemy zarządzania energią potrzebną do oświetlania miast.

Dla ministra Marcina Korolca podpisanie umowy to dowód, że Polacy mogą korzystać na ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych:

- Ekologiczne autobusy i oświetlenie uliczne mogą się stać ekologiczną wizytówką miast, dbających o środowisko i zdrowie mieszkańców. To kolejny etap zazieleniania Polski i przykład przyjaznej ludziom ochrony klimatu. Mniej spalin, mniejsze zużycie energii – to jednocześnie lepszy standard życia Polaków, oszczędność zasobów i ochrona klimatu. Na dodatek możemy te inwestycje finansować dzięki temu, że wywiązaliśmy się ze sporą nadwyżką z dotychczasowych globalnych zobowiązań klimatycznych. Nadwyżką, którą można spieniężyć z pożytkiem dla ludzi i gospodarki. Dzięki temu na ekologiczne, zazieleniające Polskę inwestycje pozyskaliśmy już w sumie 170 mln euro i mamy pierwsze ukończone inwestycje, np. ocieplone szkoły, przedszkola i szpitale. Wkrótce będziemy widzieć w kraju coraz więcej zazielenionych inwestycji i przedsięwzięć. Jestem też pewien, że te projekty udowodnią, że racjonalne korzystanie ze środowiska się opłaca i wkrótce pozwoli nam to osiągnąć efekt zielonej śniegowej kuli inwestycyjnej.

Federico Ramos, sekretarz stanu z Ministerstwa Rolnictwa, Żywności i Środowiska Królestwa Hiszpanii komentował:

- Jesteśmy zadowoleni z zawarcia tej umowy, dzięki której jesteśmy bliżej wypełnienia naszych najważniejszych zobowiązań wynikających z Protokołu z Kioto, jednocześnie wzmacniając współpracę z Polską w dziedzinie zielonych inwestycji. Ta  umowa niesie korzyści dla obu stron. Pozwala nam na wypełnienie obowiązków wynikających z Protokołu, a Polsce daje pieniądze na inwestycje w przedsięwzięcia przyczyniające się do redukcji emisji. Spodziewamy się, że te fundusze mogą przyciągać hiszpańskie prywatne inwestycje w niskowęglowe technologie, jak miało to miejsce w przypadku poprzednich podobnych transakcji.

To już trzecia transakcja pomiędzy Polską a Hiszpanią w zakresie zazielenienia. Poprzednie dwie były zawarte z pośrednictwem Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju i Banku Światowego.

Zazielenienie to finansowanie ekologicznych inwestycji w Polsce za pieniądze z ochrony klimatu. To działania i inwestycje w Polsce, które wspierają rozwój zielonej gospodarki i zmniejszają emisję gazów cieplarnianych. Zazielenienie dotyczy takich przedsięwzięć jak: ocieplanie budynków i oszczędzanie energii w budynkach użyteczności publicznej, takich jak szkoły, przedszkola i szpitale; wspierania produkcji czystej energii z odnawialnych źródeł (w biogazowniach rolniczych, przez budowę elektrociepłowni i ciepłowni na biomasę czy przyłączanie wiatraków do sieci elektroenergetycznej). W ramach „zazieleniania” zostały już sfinansowane  m.in.: projekty w zakresie termomodernizacji Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie (dysponującego największą sceną operową świata), Łazienek Królewskich i Biblioteki Narodowej, ale przede wszystkim licznych szkół, przedszkoli, przychodni i szpitali w całej Polsce. Projekty takie obejmują nie tylko ocieplenie budynków i wymianę okien, ale najczęściej również modernizację instalacji grzewczej, kotłowni oraz instalację odnawialnych źródeł energii i systemów energooszczędnego oświetlenia.

***

Więcej:

Jak zdobyć pieniądze na zazielenienie? Zapowiedź konkursów na stronie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej: www.nfosigw.gov.pl/gis

***

Zazielenianie w Polsce

• Zazielenienie to finansowanie ekologicznych inwestycji w Polsce za pieniądze z klimatu. W globalnym systemie ochrony klimatu ONZ, najważniejszym międzynarodowym traktatem regulującym obowiązki związane z ochroną klimatu jest Protokół z Kioto. Polska zobowiązała się w Protokole do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych o 6 proc., a osiągnęła 30 proc. redukcji – stąd nadwyżka jednostek, które teraz można sprzedać krajom, którym ich brakuje (tzw. jednostki AAU). Polska stworzyła prawo i strukturę organizacyjną Systemu Zielonych Inwestycji, czyli zazieleniania. Warunkiem jest, że całości przychodów ze sprzedaży jednostek będzie przeznaczona na dofinansowanie przedsięwzięć związanych z ochroną klimatu i środowiska. To gwarantuje polskie prawo.

• Polska prowadzi zazielenianie od 2009 r. Pieniędzmi zarządza Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jako krajowy Operator Systemu Zielonych Inwestycji, największa instytucja finansowa w ochronie środowiska w Polsce i jedyna tak w Europie. Przychody ze sprzedaży jednostek AAU trafiają do NFOŚiGW na specjalny rachunek klimatyczny.
• Podstawa prawna zazielenienia to: globalnie: Protokół z Kioto; w Polsce: „Ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji” z 17 lipca 2009 i rozporządzenie Rady Ministrów (przyjęte przez RM 20 października 2009), które doprecyzowuje rodzaje zielonych inwestycji.
• Dotąd zostało podpisanych 7 umów na zazielenienie: na łączną kwotę ok. 130 mln euro w tym: dwie z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju (EBOR) działającym na rzecz Hiszpanii oraz Irlandii, dwie z prywatnymi podmiotami japońskimi, jedna z japońską organizacją rządową NEDO oraz dwie z Bankiem Światowym.

• Polska „zazielenia się” w 4 głównych obszarach:

1. 1.     Termomodernizacja (zarządzanie energią w budynkach użyteczności publicznej i w budynkach wybranych podmiotów sektora finansów publicznych)

Równolegle, wraz z budową nowych źródeł odnawialnej energii, należy dbać o oszczędne wykorzystywanie energii już wytworzonej. Inwestycje w efektywne zarządzanie energią, szczególnie na dużą skalę, jak ma to miejsce np. w budynkach użyteczności publicznej, charakteryzują się krótkim okresem zwrotu i niosą ze sobą korzyści zarówno dla administratora, użytkowników budynku, ale i dla klimatu.

Dzięki dofinansowaniu możliwe jest zmniejszenie zużycia energii w budynkach samorządów, zakładów opieki zdrowotnej, uczelni wyższych, organizacji pozarządowych, ochotniczych straży pożarnych oraz kościelnych osób prawnych.

Dotąd w ramach ww. programu odbyło się 5 konkursów. Łącznie zawarto do dnia dzisiejszego  146 umów i zakontraktowano (zazielenianie + finansowanie uzupełniające NFOŚiGW) ponad 257 mln zł dotacji i 291 mln zł pożyczki.

Przykładowe realizacje to: termomodernizacja zespołu szkół w Łomży i w Lublinie. W trakcie realizacji są przedsięwzięcia dotyczące termomodernizacji w: Teatrze Narodowym, obiektach w Łazienkach Królewskich w Warszawie, Bibliotece Narodowej i Muzeum Narodowym.

Dzięki uzyskaniu dofinansowania z programu zarządzania energią w budynkach wybranych podmiotów sektora finansów publicznych możliwe jest zmniejszenie zużycia energii w budynkach będących w użytkowaniu administracji rządowej, Polskiej Akademii Nauk i utworzonych przez nią instytutów naukowych, państwowych instytucji kultury oraz instytucji gospodarki budżetowej.

Do tej pory odbył się jeden nabór, zawarto 16 umów na łączną kwotę 68,5 mln zł. Przykładowy projekt w realizacji to modernizacja Centrum Materiałów Polimerowych i Węglowych PAN w Zabrzu.

1. 2.    Odnawialne źródła energii - biogazownie rolnicze

Biogazownie rolnicze stanowią cenne lokalne źródło energii elektrycznej i cieplnej, i poprawiają niezależność lokalnych społeczności od kaprysów energetyki systemowej. W zależności od tego czym są zasilane, generują miejsca pracy poprzez zapewnienie stałych kontraktacji niezbędnego surowca oraz likwidują lokalne uciążliwości wykorzystując odpady z farm hodowlanych jako źródło energii.

Składając wniosek w ramach tego programu, można uzyskać dofinansowanie na budowę bądź modernizację biogazowni rolniczych.   

Do tej pory odbyły się 2 nabory. Zawarto 11 umów, zakontraktowano prawie 50 mln zł w ramach dotacji oraz ponad 64 mln zł jako pożyczki.

Do końca roku ukończone zostaną co najmniej dwa przedsięwzięcia: w Żernikach Wielkich (Dolnośląskie) i w Krzepicach (Śląskie).

1. 3.    Odnawialne źródła energii - elektrociepłownie i ciepłownie na biomasę

Program wspiera modernizację lub budowę ciepłowni i elektrociepłowni opalanych biomasą o mocy cieplnej poniżej 20 MWt. Do tej pory odbył się jeden nabór wniosków, zawarto 2 umowy, łącznie na 11,5 mln zł dotacji i 20,5 mln zł pożyczek.

1. 4.    Modernizacja sieci energetycznych w celu podłączania farm wiatrowych

Ten program dofinansowuje budowę lub modernizację sieci elektroenergetycznych w celu podłączenia nowych źródeł energii wiatrowej. Do tej pory odbyły się 2 nabory.

***

Zazielenianie – fakty i liczby:

• Blisko 700 mln złotych – to pieniądze, które do tej pory zarobiła Polska na zazielenienie.

• 11 – to liczba ogłoszonych dotąd przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej naborów wniosków w ramach zazielenienia.

• 175 – tyle dotąd podpisano umów o dofinansowaniu przedsięwzięć z zakresu zazieleniania na ponad 694 mln zł dofinansowania (318 mln zł dotacje, 376 mln zł pożyczki).

• 1 AAU (Assigned Amount Unit, jednostka przyznanej emisji w systemie globalnym) – to ekwiwalent 1 tony CO₂ na podstawie Protokół z Kioto.

• 1988 – dotąd – w tych latach Polska zyskała nadwyżkę jednostek, którą może sprzedawać. Nadwyżka jest wynikiem trudnej i kosztownej restrukturyzacji polskiej gospodarki i  działań na rzecz środowiska, m.in.: ustanowienia kompleksowego systemu finansowego dla środowiska i sprawnego dostosowywania naszych krajowych wymogów do restrykcji unijnych.

• o 30 proc. - Polska zredukowała do 2010 r. emisje gazów cieplarnianych w porównaniu z rokiem 1988 (rok bazowy dla Polski zgodnie z Protokołem z Kioto), podczas gdy zobowiązanie z Protokołu wynosiło 6 proc. W tym czasie PKB wzrósł ponad dwukrotnie.

zobacz aktualną wersję