Ministerstwo Środowiska - przejdź do strony głównej

Zakres wiadomości podlegający sprawdzeniu

 

Uszczegółowiony przez Komisję egzaminacyjną
ZAKRES WIADOMOŚCI PODLEGAJĄCYCH sprawdzeniu w toku postępowania w sprawach o stwierdzenie kwalifikacji do wykonywania dokumentacji hydrologicznych

W toku postępowania sprawdzeniu podlegają wiadomości w zakresie umiejętności określania charakterystyk hydrologicznych niezbędnych dla:

a) projektowania, budowy i eksploatacji budowli hydrotechnicznych wszystkich klas określanych na podstawie przepisów ustawy - Prawo budowlane oraz innych urządzeń wodnych lub budowli w celu ich wymiarowania dla ustalenia przepustowości

• dokumentacja hydrologiczna wymagana dla projektowania, budowy i eksploatacji budowli takich jak:
  • zbiorniki wodne, zapory, jazy, progi, mosty, przepusty, wały przeciwpowodziowe, poldery, suche zbiorniki, elektrownie wodne, drogi wodne, pompownie i ujęcia wód powierzchniowych, systemy nawodnień, odwodnień, kanały, regulacja i renaturalizacja rzek i potoków, przepławki dla ryb, stawy rybne,
• przepływy niezbędne dla projektowania i eksploatacji:
  • przepływy i stany główne, przepływy o oznaczonym czasie trwania, przepływy miarodajne, kontrolne i budowlane, przepływy konwencjonalne (nienaruszalny, dozwolony, dopuszczalny), przepływy maksymalne i minimalne o zadanym prawdopodobieństwie przewyższenia i nieosiągnięcia,
• metody określania intensywności transportu rumowiska rzecznego (wleczonego i unoszonego) oraz żywotności zbiorników wodnych,
• zjawiska lodowe.

Literatura:

Podręczniki [1, 5, 7, 11]

Inne [1, 5, 6,10]

Ustawy i Rozporządzenia [4, 7]

b) sporządzania statycznych i dynamicznych bilansów wodno-gospodarczych

• definicja, cele bilansów wodno-gospodarczych i ogólne założenia dla statycznego i dynamicznego bilansu wodno-gospodarczego,
• wymagania jakie powinny spełniać, dla potrzeb dynamicznego bilansu, ciągi przepływów średnich okresowych (synchroniczność, ciągłość, jednorodność),
• przenoszenie informacji hydrologicznej o zasobach wodnych z przekrojów wodowskazowych do przekrojów bilansowych,
• dyspozycyjne zasoby wodne (przepływ nienaruszalny, przepływy gwarantowane, profile hydrologiczne charakterystyk zasobowych),

Literatura:

Podręczniki [3, 8]

Inne [4, 5, 6, 8, 19, 24]

Ustawy i Rozporządzenia [1, 7, 9,12]

c) oceny zasobów wodnych na obszarach rolniczych, leśnych, zurbanizowanych i przemysłowych

• metodyka opracowania bilansów wodnych zlewni rzecznych,
• metody wyznaczania składowych bilansu wodnego (opadu, odpływu, parowania, retencji zlewni),
• zasoby i potrzeby wodne (niedobory opadów) w obszarach rolniczych i leśnych,
• zasoby wodne w terenach zurbanizowanych i przemysłowych,
• założenie krótkookresowej stacji hydrologicznej, pomiary kontrolne.

Literatura:

Podręczniki [1, 2, 3, 7, 9]

Inne [2, 18, 19, 21, 22, 23]

d) ochrony przed powodzią, w tym transformacji fali powodziowej
i wyznaczanie stref zagrożenia powodziowego

• definicja i geneza wezbrania i powodzi,
• kształt i równania fal wezbraniowych, wyznaczanie hydrogramów fal miarodajnych i kontrolnych,
• maksymalne wiarygodne wezbranie (MWW),
• modele transformacji fali w korycie jako narzędzie do wyznaczania stref zagrożenia powodziowego,
• informacje niezbędne do wyznaczania stref zagrożenia powodziowego (dane topograficzne, hydrologiczne, hydrauliczne).

Literatura:

Podręczniki [1, 7, 10]

Inne [9, 12, 17]

e) oceny rozmiarów i zasięgu suszy oraz zapobiegania skutkom suszy

• definicja suszy - etapy rozwoju,
• przyrodnicze, klimatyczne i antropogeniczne uwarunkowania powstawania suszy,
• odpływ podziemny rzek, krzywa wysychania,
• susza hydrologiczna - niżówki, definicja niżówki,
• charakterystyki ilościowe niżówek,
• sposoby zwiększania retencyjności zlewni

Literatura:

Podręczniki [1, 7, 9]

Inne [3, 7]

f) sterowania i zarządzania zasobami śródlądowych wód powierzchniowych

• informacje hydrologiczne wykorzystywane w planowaniu i eksploatacji systemów wodno-gospodarczych w zależności od typu zadania gospodarki wodnej (np. zaopatrzenie w wodę, ochrona przed powodzią, żegluga, rekreacja, energetyka wodna),
• wykorzystanie prognoz hydrologicznych (krótko-, średnio- i długo-terminowych),
• stany i przepływy konwencjonalne wykorzystywane w gospodarowaniu zasobami wodnymi (przepływ miarodajny i kontrolny, przepływ dozwolony i dopuszczalny, stan ostrzegawczy i alarmowy).

Literatura:

Podręczniki [5, 8]

Inne [7, 9, 17]

Ustawy i Rozporządzenia [1, 10, 12, 13]

g) wydawanie pozwoleń wodnoprawnych i innych decyzji administracyjnych z zakresu gospodarki wodnej, w tym na pobór wód powierzchniowych lub odprowadzanie ścieków

• zasady i procedury przeprowadzania postępowań administracyjnych (postępowanie administracyjne, rozprawa administracyjna, odwołania),
• wydawanie pozwoleń wodnoprawnych (tryb, rodzaje działalności wymagające pozwolenia wodnoprawnego),
• operat wodnoprawny (forma operatu, zakres merytoryczny, obliczenia hydrologiczne, uwarunkowania administracyjno-prawne i środowiskowe),
• zasady i tryb dopuszczania prowadzenia robót
  lub czynności na obszarach bezpośredniego zagrożenia powodzią i w pobliżu wałów przeciwpowodziowych,
• ustanawianie stref ochronnych ujęć wody oraz obszarów ochronnych zbiorników wód śródlądowych (zasady projektowania i zagospodarowania terenów stref ochronnych oraz obszarów ochronnych),
• system informacyjny o gospodarowaniu wodami, kataster wodny,

Literatura:

Ustawy i Rozporządzenia [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 11]

Osoba ubiegająca się o stwierdzenie kwalifikacji winna posiadać:

h) znajomość metod statystycznych i genetycznych stosowanych we współczesnej hydrologii,

• podstawowe własności metod genetycznych i statystycznych (warunki ich stosowania, wymagane dane pomiarowe, postać opisu matematycznego, metody identyfikacji i weryfikacji),
• różnice w rodzaju uzyskiwanej informacji w wyniku stosowania metod statystycznych i genetycznych,

w szczególności metod analizy zjawisk ekstremalnych - wezbrań i niżówek

• metody statystyczne opisu wezbrań i niżówek (rozkłady jedno- i wielowymiarowe),
• określanie prawdopodobieństwa w zbiorze i prawdopodobieństwa rocznego zjawiska (wezbrań, niżówek) występujących k-razy w roku,
• interpretacja i zastosowanie maksymalnego wiarygodnego wezbrania (MWW).

Literatura:

Podręczniki [6, 7, 9]

Inne [12]

i) umiejętność określania charakterystyk hydrologicznych w sytuacji położenia przekroju projektowego na rzece:

• w przekroju wodowskazowym z długim ciągiem obserwacji
  • pomiary i obserwacje hydrologiczne, krzywa przepływu,
  • pomiary i obserwacje meteorologiczne wykorzystywane w hydrologii,
  • metody sprawdzania jednorodności ciągów pomiarowych, przyczyny i rodzaje niejednorodności,
  • metody określania przepływów charakterystycznych: głównych, o oznaczonym czasie trwania, o określonym prawdopodobieństwie przewyższenia i nieosiągnięcia,
  • metody wyznaczania przepływów konwencjonalnych stosowanych w gospodarce wodnej i hydrotechnice,
• w przekroju wodowskazowym z krótkim ciągiem obserwacji
  • metody wydłużania krótkich ciągów (związki wodowskazów, modele matematyczne zlewni kontrolowanej, metoda Gradex - KC),
• kontrolowanej w przekroju niewodowskazowym (niekontrolowanym)
  • metody interpolacji i ekstrapolacji charakterystyk przepływów,
  • modele transformacji przepływu w korycie rzecznym,
  • określenie spływu jednostkowego ze zlewni różnicowej,
• niekontrolowanej
  • określanie charakterystyk przepływów przy zastosowaniu metody doboru zlewni podobnej, modeli matematycznych zlewni niekontrolowanej, zależności regionalnych, metody Gradex - ZN, wzorów empirycznych (dla bardzo małych zlewni),
  • założenie krótkookresowej stacji wodowskazowej (pomiary przepływu pośrednie i bezpośrednie).

Literatura:

Podręczniki [1, 6, 7, 9, 10]

Inne [2, 11,13, 14, 15, 16, 18, 20]

Od osoby ubiegającej się o stwierdzenie kwalifikacji wymagana jest znajomość:

j) przepisów obowiązującego prawa w zakresie związanym z wykonywaniem dokumentacji hydrologicznych w tym:

• ogólnych zasad korzystania i ochrony zasobów wodnych (własność i korzystanie z wód, ochrona wód),
• ochrony przed powodzią i suszą,
• planowania w gospodarowaniu wodami,
• jakość wód (klasy i kategorie),
• zasad udzielania zezwoleń na zbiorowe zaopatrzenie w wodę,
• robót budowlanych w zakresie gospodarki wodnej i zakres zezwoleń wymaganych na ich prowadzenie,
• zasad wymiarowania i bezpieczeństwa budowli hydrotechnicznych,
• zasad sytuowania obiektów mostowych, określania przepływów miarodajnych dla mostów i przepustów, określania światła mostów i przepustów, warunków przepływu pod mostem,
• celów dyrektywy wodnej Rady i Parlamentu Europejskiego.

Literatura:

Ustawy i Rozporządzenia [1 - 14]

 

LITERATURA

Podręczniki:

1. BYCZKOWSKI A., Hydrologia, Tom I i II. Wydawnictwo SGGW. Warszawa 2000.
2. CHEŁMICKI W., Woda - zasoby, degradacja, ochrona. PWN, W-wa. 2001.
3. CIEPIELOWSKI A., 1999: Podstawy gospodarowania wodą, Wyd. SGGW
4. DĄBKOWSKI L., SKIBIŃSKI J., ŻBIKOWSKI A., Hydrauliczne podstawy projektów wodnomelioracyjnych. Państ. Wyd. Rol. i Les., Warszawa 1982.
5. DEPCZYŃSKI W., SZAMOWSKI A., Budowle i zbiorniki wodne. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej. Warszawa 1997.
6. KACZMAREK Z., Metody statystyczne i meteorologiczne w hydrologii i meteorologii. WKiŁ, Warszawa 1970.
7. OZGA-ZIELIŃSKA M., BRZEZIŃSKI J., Hydrologia stosowana. PWN. Warszawa 1997.
8. SŁOTA H., Systemy gospodarki wodnej. IMGW. Warszawa 1999.
9. SOCZYŃSKA U. red., Hydrologia dynamiczna. PWN. Warszawa 1997.
10. SZYMKIEWICZ R., Modelowanie matematyczne przepływów w rzekach i kanałach. PWN. Warszawa 2000.
11. WOŁOSZYN J., CZAMARA W., ELIASIEWICZ R., KRĄŻEL J., Regulacja rzek i potoków. Wyd. AR we Wrocławiu, wyd. II, 1994.

Inne:

1. BANASIK K., SKIBIŃSKI J., GÓRSKI D., Metody oceny erozji powierzchniowej i akumulacji rumowiska w zbiornikach. Rozdz. II.10 i III.10 w monografii pod red. A. Ciepielowkiego Metodyka zagospodarowania zasobów wodnych w małych zlewniach rzecznych, Wyd. SGGW 1995.
2. BRZEZIŃSKI J., Obiektywizacja doboru zlewni podobnej. "Gospodarka Wodna", nr 6/1996.
3. DUBICKI A. i in., Susze hydrologiczne w dorzeczu górnej i środkowej Odry. IMGW. Warszawa 2002.
4. GRELA J., STOCHLIŃSKI T., Wybrane aspekty bilansowania wodno-gospodarczego, w: Materiały VI Ogólnopolskiej Szkoły Gospodarki Wodnej w Osieczanach. IMGW. Warszawa 1995.,
5. KOSTRZEWA H., Weryfikacja kryteriów i wielkości przepływu nienaruszalnego dla rzek Polski. Materiały Badawcze IMGW, Seria Gospodarka Wodna i Ochrona Wód, Warszawa 1977.
6. KOSTRZEWA H., Przepływy nienaruszalne - stan i kierunki badań. "Gospodarka Wodna" nr 1/1980.
7. KOWALCZAK P., Hierarchia potrzeb obszarowych małej retencji dla woj. zachodniopomorskiego. IMGW. Warszawa 2000.
8. Metodyka jednolitych bilansów wodno-gospodarczych. Hydroprojekt, Warszawa, 1992.
9. NACHLIK E., KOSTECKI S., GĄDEK W., STOCHMAL R., Strefy zagrożenia powodziowego. Wydawnictwo "Profil"- Biuro Koordynacji Projektu Banku Światowego. Wrocław 2000.
10. OZGA-ZIELIŃSKA M., Podstawy hydrologiczne dla wymiarowania obiektów hydrotechnicznych. "Gospodarka Wodna", Nr 7/1995.
11. OZGA-ZIELIŃSKA M., BRZEZIŃSKI J, OZGA-ZIELIŃSKI B., Zasady obliczania największych przepływów rocznych o określonym prawdopodobieństwie przewyższenia przy projektowaniu obiektów budownictwa hydrotechnicznego. Długie ciągi pomiarowe przepływów. Mat. Badawcze IMGW 27, seria: Hydrologia i Oceanologia. Warszawa 1999.
12. OZGA-ZIELIŃSKA M., KUPCZYK E., OZGA-ZIELIŃSKI B., SULIGOWSKI R., NIEDBAŁA J., BRZEZIŃSKI J., Powodziogenność rzek pod katem bezpieczeństwa budowli hydrotechnicznych. Materiały Badawcze IMGW, Seria Hydrologia, nr 29, 2003.
13. OZGA-ZIELIŃSKA M., OZGA-ZIELIŃSKI B., Uzyskiwanie informacji hydrologicznej w sytuacji braku ciągów pomiarowych przepływów. "Gospodarka Wodna", nr 5/1996.
14. OZGA-ZIELIŃSKI B., Określanie przepływów maksymalnych dla krótkich ciągów pomiarowych. "Gospodarka Wodna", nr 11/1995.
15. OZGA-ZIELIŃSKI B., Metody analizy ciągów pomiarowych zjawisk hydrologicznych. "Wiadomości IMGW", z. 2/1999.
16. OZGA-ZIELIŃSKI B., Metody Gradex - KC i Gradex - ZN obliczania największych przepływów pory letniej o określonym prawdopodobieństwie przewyższenia w sytuacji niepełnych danych pomiarowych przepływów. Monografie Komitetu Gospodarki Wodnej PAN, z. 21/2002.
17. RADCZUK L., SZYMKIEWICZ R., JEŁOWIECKI J., ŻYSZKOWSKA W., BRUN J.F., Wyznaczanie stref zagrożenia powodziowego. Wydawnictwo SAFEGE - Biuro Koordynacji Projektu Banku Światowego. Wrocław 2001.
18. SZKUTNICKI J., KADŁUBOWSKI A., CHUDY Ł., Racjonalne metody wyznaczania krzywej natężenia przepływu. Materiały Badawcze IMGW, Seria Hydrologia i Oceanologia, nr. 30/2003.
19. TYSZEWSKI S., PUSŁOWSKA D., OKRUSZKO T., Propozycja metodyki określania sposobu wykorzystania zasobów wodnych zlewni o szczególnych walorach przyrodniczych na przykładzie Górnej Narwi - część I i II, Materiały VII Seminarium Naukowego z cyklu "Ochrona jakości i zasobów wód" pt. "Zasady racjonalnej gospodarki wodą", Zakopane 2-4 październik 1996.
20. Zasady obliczania największych przepływów rocznych o określonym prawdo-podobieństwie przewyższenia przy projektowaniu obiektów budownictwa hydrotechnicznego. Długie ciągi pomiarowe przepływów. IMGW Seria: Instrukcje i podręczniki, Warszawa, 2001.

Nowe pozycje literatury

• 21. MACIĄŻEK A., Historia pomiarów natężenia przepływu w polskiej służbie hydrologicznej. "Gospodarka Wodna", nr 11/2005.

• 22. SZYMAŃSKI K., HAŃSKI A., Pomiar przepływu metodą ADCP. Gospodarka Wodna, nr 11, 2005.

• 23. SZKUTNICKI J., KADŁUBOWSKI A., CHUDY Ł., Metoda wyznaczania krzywej natężenia przepływu. IMGW, seria: Instrukcje i Podręczniki, Warszawa, 2007.

• 24. WIĘZIK U., WIĘZIK B., Ekologiczne uwarunkowania gospodarki wodnej w zlewniach rzek i potoków górskich. Monografie Komitetu Gospodarki Wodnej, PAN, z. 26/2006.

Ustawy i Rozporządzenia

1. DYREKTYWA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO 2000/60/WE z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej - Art. 1-15.
2. USTAWA z dnia 14.06.1960 r. KODEKS POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późniejszymi zmianami) - Dz. I Rozdział 2: art. 10-16, Rozdział 6 oraz Dz. II Rozdział 1: art. 61-62, Rozdział 5: Rozprawa, Rozdział 7: Decyzje, Rozdział 10: Odwołania, Rozdział 13: art. 156.
3. USTAWA z dn. 7 lipca 1994 r. PRAWO BUDOWLANE (Dz. U. Nr 207, poz. 2014 z 2003 r. z późniejszymi zmianami) - art. 29-32 oraz art. 82, 83.
4. ROZPORZĄDZENIE Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 86 poz. 579 z 2007 r.) - całość.
5. ROZPORZĄDZENIE Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 63, poz. 735 z 2000 r.) - § 1 ust. 2 punkt 1 i 3, § 5, Dział I Rozdział 2: 1. Mosty, 2. Przepusty.
6. USTAWA z dn. 7.06.2001 r. o ZBIOROWYM ZAOPATRZENIU W WODĘ I ZBIOROWYM ODPROWADZANIU ŚCIEKÓW (Dz. U. Nr 72, poz. 747 z 2001 r.) - Rozdział 1 i 2.
7. USTAWA z dn. 18.07.2001 r. PRAWO WODNE (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 z 2001 r. z późniejszymi zmianami) - całość.
8. ROZPORZĄDZENIE Ministra Środowiska z dnia 27.11.2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia (Dz. U. Nr 204, poz. 1728 z 2002 r.) - § 1-3.
9. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dn. 10 grudnia 2002 r. w sprawie przebiegu granic obszarów dorzeczy, przyporządkowania zbiorników wód podziemnych do wszystkich właściwych obszarów dorzeczy, utworzenie regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz podziału obszarów dorzeczy na regiony wodne (Dz. U. 02.232.1953 z dnia 27 grudnia 2002 r.) - bez załączników.
10. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dn. 10 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych dróg wodnych (Dz. U. 02.210.1786 z dnia 13 grudnia 2002 r.) - całość.
11. USTAWA z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z 2003r.) - Rozdział 1, Art. 4-10, Rozdział 2, Art. 51-56.
12. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z 2004 roku w sprawie klasyfikacji dla prezentowania stanu wód powierzchniowych i podziemnych, sposobu prowadzenia monitoringu oraz interpretacji wyników i prezentacji stanu tych wód (Dz. U. Nr 32, poz. 284 z dnia 11 lutego 2004 r.) - paragrafy 1-8 oraz 14-15.
13. PROJEKT ROZPORZĄDZENIA MINISTRA ŚRODOWISKA z 2004 roku w sprawie instrukcji gospodarowania wodą i utrzymania systemów melioracyjnych (na stronach internetowych MOŚ) - akty prawne po konsultacjach; Rozdział I i II.
14. USTAWA z dn. 27 kwietnia 2001r. - PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA (Dz. U. Nr 62, poz. 627 z 2001 r. z późniejszymi zmianami) - Tytuł I, Dział III i IV oraz Tytuł II, Dział III.

 

wróć do poprzedniej strony