Skocz do treści

Ministerstwo Środowiska - przejdź do strony głównej

  1. Strona główna Biuletynu Informacji Publicznej
  2. ePUAP
  3. PL
  4. EN
  5. RSS - instrukcja obsługi, wybór kanałów
  6. Wersja mobi
  7. Pogoda

Szybki dostęp

Ścieżka do tej strony:

Rozdział VII

Forma żądania i udostępniania informacji

A. Zarys regulacji prawnej

1. Wniosek

Wnioskodawcy mogą występować do organów administracji o udostępnienie informacji w różnej formie: zgłaszając się osobiście do biura, telefonicznie, pocztą elektroniczną lub wysyłając pisemny wniosek przesyłką pocztową. Zgodnie z ustawą POŚ co do zasady informacje udostępnia się na pisemny wniosek (przesłany pocztą lub e-mailem). Tylko w przypadku, gdy do udostępnienia informacji nie jest konieczne jej wyszukiwanie i może być ona udostępniona w formie ustnej - nie jest wymagana pisemna forma wniosku.

Wnoszenie wniosku

Wniosek wniesiony pisemnie musi być podpisane przez wnoszącego. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podpisuje je za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Na temat kwestii podpisu wniosku przesyłanego pocztą elektroniczną - zob. rozdz. XI.

Potwierdzenie wniesienia podania

Obowiązkiem organu administracji publicznej jest potwierdzenie wniesienie podania, jeżeli wnoszący je tego zażąda.

Braki w podaniu

Podanie może zawierać braki usuwalne i nieusuwalne.

Brakiem nieusuwalnym jest brak wskazania osoby od której pochodzi podanie. Wówczas podanie pozostawia się bez rozpoznania.

Natomiast jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego sprawdza się czy istnieje możliwość ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych. Dopiero jeżeli jest to niemożliwe podanie pozostawia się bez rozpoznania. O ile podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Przekazanie do organu właściwego

Jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Od 1 stycznia 2004 r. przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 65 § 1 KPA).

Informacja udostępniana bez pisemnego wniosku

Zasadą przewidzianą w ustawie POŚ (art. 19 ust. 4) jest wymóg pisemnego wniosku o udostępnienie informacji, bez pisemnego wniosku może być udostępniona jedynie informacja nie wymagająca wyszukiwania, która może być przekazana w formie ustnej.

Dotyczy to każdej informacji, która jest prostą i aktualną informacją dotyczącą bieżącego postępowania, którą można przekazać ustnie (np. - o planowanej dacie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej lub o ilości złożonych uwag w postępowaniu).

2. Udostępnianie informacji

Forma udostępnienia informacji

Organy administracji publicznej udostępniając informację czynią to: bądź w formie ustnej lub pisemnej, bądź przez fizyczne udostępnienie (przekazanie) różnego rodzaju dokumentów, dyskietek, taśm wideo, CD, DVD i innych nośników informacji bądź przez przesłanie informacji przesyłką pocztową lub pocztą elektroniczną.

Biuletyn Informacji Publicznej z ustawy DIP

W ustawie o dostępie do informacji publicznej zasadniczym sposobem udostępniania informacji jest umieszczenie jej w Biuletynie Informacji Publicznej, będącym, zgodnie z art. 8 ust.1 tej ustawy, ujednoliconym systemem stron w sieci teleinformatycznej (czyli w praktyce, jak można się domyślić, systemem stron internetowych ze stroną główną oraz tzw. „linkami" do stron poszczególnych podmiotów udostępniających informację). Zgodnie z art. 10 ust. 1 natomiast informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, jest udostępniana na wniosek. Jak z tego wynika w tym przypadku, zasadą jest udostępnianie poprzez Biuletyn, zaś tylko informacja, która nie została tam umieszczona jest udostępniana na wniosek.

Udostępnianie informacji bez wniosku - na podstawie POŚ i DIP

Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej:

Informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku.

Przepis ten stanowi odpowiednik art. 19 ust. 5 POŚ. Obydwa przepisy dotyczą tych samych sytuacji prawnych (jeśli przyjąć, iż „niezwłocznie udostępniona" może być tylko informacja „niewymagająca wyszukiwania"). Różnica między nimi, pomijając odmienną budowę normy prawnej, polega w praktyce na tym, iż w POŚ dotyczy to informacji „która może być przekazana w formie ustnej", natomiast w ustawie o dostępie do informacji publicznej mowa o udostępnianiu „w formie ustnej lub pisemnej".

Ustawa o dostępie do informacji publicznej rozszerza więc tutaj obowiązki organów co do formy udostępniania informacji bez pisemnego wniosku. Przyjąć należy, iż chodzi tutaj przede wszystkim o prawo wglądu do dokumentów. Na gruncie POŚ kluczowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy chodzi tutaj o wszystkie dokumenty ujęte w publicznie dostępnych wykazach. Sposób sformułowania art. 24 ust. 1 wskazuje, iż ustawodawca uznał, iż w przypadku dokumentów „wyszczególnionych w publicznie dostępnym wykazie" również konieczne jest wyszukiwanie, tyle tylko, że jest ono bezpłatne.

Tak więc gdy mowa o informacji, która może być „niezwłocznie udostępniona", w odniesieniu do wglądu do dokumentów, nie chodzi o dostęp do dokumentów poprzez instytucję publicznie dostępnego wykazu, a raczej o sytuacje, w których ustny wniosek o informacje o udostępnienie dokumentu do wglądu skierowany jest bezpośrednio do urzędnika (osoby) posiadającej ten dokument i w tym samym miejscu i czasie możliwe jest zapoznanie się z żądanym dokumentem. W istocie zatem jest to raczej usankcjonowanie „zdroworozsądkowego" podejścia do stosunków urząd-obywatel.

Zakres informacji udostępnianych na podstawie ustawy DIP

Artykuł 3 ust. 1 ustawy DIP stanowi, że prawo do informacji obejmuje uprawienia do:

1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego,

2) wglądu do dokumentów urzędowych,

3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów.

Ograniczenie dostępu do informacji przetworzonej wydaje się sprzeczne z ustawą Prawo ochrony środowiska, która takiego ograniczenia nie zawiera. Innymi słowy, w przypadku informacji publicznej będącej jednocześnie informacją o środowisku i jego ochronie, prawo dostępu do informacji przetworzonej nie jest zależne od tego, czy „jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego".

 

Sposoby udostępnienia

Zgodnie z art. 11 ustawy d.i.pDIP. informacja publiczna może być udostępniana:

1) w drodze wyłożenia lub wywieszenia w miejscach ogólnie dostępnych,

2) przez zainstalowane w miejscach w miejscach ogólnie dostępnych, urządzenia umożliwiające zapoznanie się z tą informacją.

 

3. Fragmentacja informacji w przypadku częściowego wyłączenia informacji z udostępniania

Jeżeli jest możliwe oddzielenie fragmentu informacji podlegającej wyłączeniu z udostępniania z powodu wystąpienia przyczyn określonych w art. 20 ustawy POŚ, organ ma obowiązek udostępnić pozostałą cześć informacji. W praktyce może to nastąpić bądź przez uczynienie nieudostępnianej informacji nieczytelną (zadrukowanie, zaklejenie, zakreślenie etc.) bądź przez sporządzenie swoistego wyciągu z podstawowego źródła informacji i udostępnienie tylko tych informacji (np. wyjęcie z dokumentu odpowiedniej strony). Wymagane w art. 22 ustawy POŚ „oddzielenie informacji podlegającej wyłączeniu" w przypadku dokumentów ujętych w wykazach następuje wraz z umieszczeniem w wykazie danych o dokumencie, w przypadku zaś pozostałych informacji może następować dopiero po otrzymaniu wniosku o udostępnienie informacji.

4. Obowiązki dotyczące udostępnienia informacji w formie żądanej przez wnioskodawcę

Ustawa o dostępie do informacji publicznej określa obowiązek zapewnienia kopiowania oraz obowiązek udostępnienia informacji w żądanej formie. Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy DIP d.i.p podmiot udostępniający informację publiczną jest obowiązany zapewnić możliwość:

1) kopiowania informacji publicznej albo jej wydruk lub

2) przesłania informacji publicznej albo przeniesienia jej na odpowiedni, powszechnie stosowany nośnik informacji.

Jest to praktycznie skierowany do organów administracji publicznej nakaz stworzenia możliwości technicznych pozwalających na otrzymanie informacji w pożądanej formie.[1]

Natomiast zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy DIP d.i.p udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.

Sposób udostępnienia odnosi się do formuły przekazania informacji - listownie przez pocztę, za pośrednictwem Internetu czy samodzielny odbiór w siedzibie organu. Forma natomiast to postać przekazywanych dokumentów - ustnie, wydruk komputerowy, kserokopia, postać elektroniczna na dyskietce czy płycie CD itd.

W przypadku powyższych przepisów mamy do czynienia z istotnym uzupełnieniem przepisów POŚ. Przepisy te stanowią bowiem wyraźną podstawę prawną ustawodawstwa zwykłego pozwalającą na realizację art. 4 ust 1 pkt b) Konwencji z Aarhus, nakazującego właśnie udostępnianie informacji w żądanej formie. Tak więc formę dostarczenia informacji wybiera wnioskodawca. Na mocy art. 14 ust. 1 ustawy DIP można więc żądać np. wglądu do dokumentów lub zapisania informacji na dostarczonej przez siebie dyskietce lub płycie CD.

Jedynym ograniczeniem możliwości udostępnienia informacji w formie żądanej przez wnioskodawcę jest brak środków technicznych w organie administracji. Może to polegać na braku informacji w innej formie niż papierowej i niemożności przeniesienia jej do komputera (brak skanera), czy braku nagrywarki CD czy DVD. Natomiast w kontekście art. 12 ust. 2 ustawy DIP obowiązki tam określone są bezwzględnie wymagane i organ od nich uwolnić się przez wykazanie braku takich środków technicznych nie może.

Natomiast w przypadku braku innych środków technicznych podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia o tym pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje sposób lub w jakiej formie informacja może być niezwłocznie udostępniona. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. Umorzenie postępowania następuje w formie decyzji administracyjnej.

5. Obowiązki dotyczące oznaczenia informacji

Zgodnie z art. 23 POŚ organy administracji, udostępniając informacje przekazane przez osoby trzecie, wskazują źródło ich pochodzenia. Celem tego przepisu jest wskazanie, że organy administracji nie ponoszą odpowiedzialności za rzetelność udostępnianych informacji dostarczanych przez osoby trzecie (niezależnie od tego, czy dostarczyły je one dobrowolnie, czy też będąc do tego zobowiązane) ani też, że nie zawsze mają obowiązek ich sprawdzenia. Chodziło tu o stworzenie mechanizmu pozwalającego w pewnym sensie organom zwolnić się z konsekwencji udostępnienia nierzetelnych informacji.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej uzupełnia powyższy przepis POŚ o dodatkowe wymagania związane z wszelkimi informacjami publicznymi. Zgodnie z art. 12 tej ustawy informacje publiczne udostępniane na wniosek lub w sposób, o którym mowa w art. 11 tej ustawy, są oznaczane danymi określającymi podmiot udostępniający informację, danymi określającymi tożsamość osoby, która wytworzyła informację lub odpowiada za treść informacji, danymi określającymi tożsamość osoby, która udostępniła informację, oraz datą udostępnienia. Dane te więc należy bezwzględnie podać w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji. Powoduje to skonkretyzowanie odpowiedzialnych podmiotów i ich pracowników za zarówno samą informację, jak i jej udostępnienie. Udostępnienie informacji bez tych danych traktowane jest jako wada formalna i skutkować może wnioskiem o uzupełnienie udostępnionej informacji.

6. Odmowa udostępnienia informacji

Ustawa POŚ przewiduje, iż odmowa udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji. Chodzi tu o decyzję administracyjną, zaś do postępowania w tym zakresie stosuje się przepisy KPA regulujące tzw. ogólne postępowanie administracyjne.

Wobec faktu, iż POŚ nie reguluje szczegółowo omawianej tutaj kwestii w odniesieniu do informacji o środowisku i jego ochronie, będących jednocześnie informacjami publicznymi w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, zastosowanie znajdują odpowiednie przepisy tej ustawy. Zgodnie z art. 16 tej ustawy odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji. Do decyzji tej, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że:

1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni,

2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.

Przepisy te stosuje się odpowiednio do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji. Wnioskodawca może wystąpić do takiego podmiotu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania.

B. Praktyczne problemy

1. Sposoby wniesienia wniosku

Telefonicznie: W przypadku złożenia wniosku telefonicznie, jeśli informacje można przekazać od razu i we właściwej formie bez potrzeby długotrwałego poszukiwania informacji, odpowiedzi można udzielić także telefonicznie. Jeśli wnioskodawcy nie zadowala odpowiedź w formie ustnej, to może złożyć wniosek na piśmie. W tej sytuacji odpowiedź też powinna być udzielona w formie pisemnej.

Pocztą elektroniczną: Zgodnie z art. 63 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego podanie (a więc także wniosek o udostępnienie informacji) może być wniesione pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaxu, poczty elektronicznej, a także ustnie do protokołu. Na wniosek przesłany pocztą elektroniczną należy odpowiedzieć przez udostępnianie informacji w formie żądanej przez wnioskodawcę. Jeżeli nie wskaże on w jakiej formie chce otrzymać informację, to organ może udzielić jej w formie dowolnej, wybranej przez siebie. Najbardziej pożądane byłoby jednak przekazanie informacji w formie takiej jak wniosek - czyli elektronicznej. Szerzej na temat składania wniosków drogą elektroniczną i udostępniania w ten sposób informacji zob. rozdział XI podręcznika.

Osobiste zgłoszenie się do biura: Można tę formę traktować jako wystąpienie o udostępnienie informacji ustnie, zależnie od zakresu i charakteru wystąpienia. Jeśli nie można odpowiedzieć ustnie z uwagi na to, że udostępnienie informacji wymaga jej wyszukania, należy poprosić wnioskodawcę o złożenie pisemnego wniosku lub o zgłoszenie wniosku ustnie do protokołu. Pamiętać należy, że protokół musi zostać przez wnioskodawcę podpisany.

Przesłanie wniosku na piśmie: Wniosek o udostępnienie informacji powinien spełniać wymagania jakie Kodeks postępowania administracyjnego stawia wobec podań. Zgodnie z art. 63 § 2 podanie powinno zawierać co najmniej 1) wskazanie osoby, od której pochodzi, 2) jej adres (aby organ mógł odpowiedzieć) oraz 3) żądanie a więc w tym wypadku skonkretyzowanie wniosku o udostępnienie informacji.

Z przeprowadzonych badań wynika, że zdecydowanie najczęstszą formą udostępniania informacji jest przesłanie jej pocztą elektroniczną oraz przesyłką pocztową.

2. Umieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej a udostępnianie informacji na podstawie ustawy POŚ

Umieszczanie informacji w Biuletynie w żaden sposób nie narusza przepisów Prawa ochrony środowiska. Z takim naruszeniem mielibyśmy jednak do czynienia, gdyby przyjąć, w ślad za ustawą o dostępie do informacji publicznej, iż informacja umieszczona w Biuletynie nie jest już udostępniania na wniosek. Ma to szczególne znaczenie dla osób nieposiadających dostępu do Internetu - które na mocy ustawy Prawo ochrony środowiska mogą listownie złożyć wniosek o udostępnienie pewnych informacji i organ ma obowiązek je udostępnić (tzn. np. przesłać przesyłką pocztową), podczas gdy z ustawy o dostępie do informacji publicznej można by wyprowadzić jedynie obowiązek „odesłania" do odpowiedniej strony Biuletynu.

Tak więc przyjąć można, iż oznacza to, że:

1) informacje publiczne będące jednocześnie informacjami o środowisku i jego ochronie podlegają również obowiązkowi udostępniania poprzez Biuletyn Informacji Publicznej,

2) informacje te udostępniane są również na wniosek, niezależnie od tego czy są umieszczone w Biuletynie czy nie,

3) umieszczenie informacji w Biuletynie nie zwalnia z obowiązku prowadzenia publicznie dostępnych wykazów zgodnie z Prawem ochrony środowiska.

3. Prawo wglądu do dokumentów wg ustawy DIP

Prawo wglądu do dokumentów urzędowych widzieć należy w świetle definicji dokumentu urzędowego zawartej w art. 6 ust. 2 ustawy DIP, zgodnie z którą dokumentem takim w rozumieniu ustawy jest „treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy." Określenie funkcjonariusza publicznego zawarte jest w art. 115 § 3 Kodeksu karnego.

Biorąc powyższą definicję pod uwagę, zastanawiać się można, czy pojęcie „dokumentu urzędowego" jest tożsame z pojęciem „dokumentu" w Prawie ochrony środowiska (chociażby czy obejmuje wszystkie dokumenty wymienione w art. 19 - np. czy obejmuje też wnioski o wydanie decyzji). Zwrócić należy uwagę, iż definicja „dokumentu urzędowego" z ustawy o dostępie do informacji publicznej odbiega nieco od przyjętego rozumienia tego pojęcia opierającego się na art. 76 ust.1 Kpa oraz art.244 KPC, które to przepisy, mimo pewnych różnic między nimi uznawano dotąd za konstytuujące tożsamą co do treści definicję „dokumentu urzędowego" (wyrok NSA z 10.12. 1997 - III S.A. 889/96 LEX nr 33512).

W świetle przytoczonej wyżej definicji można by argumentować, iż dokumentem urzędowym jest również wniosek o wydanie decyzji, w momencie w którym opatrzony on został pieczęcią oraz podpisem urzędnika potwierdzającego przyjęcie wniosku.

Prawo wglądu do wymienionych w art. 19 Prawa ochrony środowiska dokumentów przysługuje na mocy tejże ustawy niezależnie od tego, czy zostały one utrwalone i podpisane przez funkcjonariusza publicznego.

--------------------------------------------------------------------------------

[1] M.Jabłoński, K.Wygoda, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wrocław 2002, s.223.

 

wróć do poprzedniej strony

Osoba odpowiedzialna: Wit Łabaszewski

Informację wprowadził/a: Wit Łabaszewski

Data wytworzenia informacji: 2009-04-20

Data udostępnienia informacji: 2009-04-20

Ilość wyświetleń dokumentu: 3,127

Historia zmian:

Tytuł Zmiana Autor zmiany Data zmiany
1 wersja z dnia 2009-04-20 08:28:10: Rozdział VII [utworzenie dokumentu] Wit Łabaszewski 2009-04-20 08:28:10
2 wersja z dnia 2009-04-22 09:33:07: Rozdział VII [modyfikacja] Wit Łabaszewski 2009-04-22 09:33:07

Menu główne portalu

Ostatnia modyfikacja strony: 18.04.2014 r., 12:31.

© 1997-2012 Ministerstwo Środowiska e-mail: info@mos.gov.pl, tel. +48 (22) 57 92 900

Serwis odwiedziły 271362 osoby.      Serwis finansowany ze środków EFP Phare EFP Phare