Ministerstwo Środowiska - przejdź do strony głównej

Informacja o zmianach przepisów dotyczących zasad i procesów zagospodarowania odpadów wprowadzonych ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o odpadach (Dz. U. Nr 28, poz. 145)

Warszawa, dnia 27 maja 2010 r.

 

Informacja

o zmianach przepisów dotyczących zasad i procesów zagospodarowania odpadów

wprowadzonych ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o odpadach

(Dz. U. Nr 28, poz. 145)

 

1. Wstęp

 

Ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 145), zwana dalej ustawą zmieniającą, dokonuje zmiany przepisów dotyczących zasad postępowania z niektórymi rodzajami odpadów.
W szczególności dotyczy to komunalnych osadów ściekowych, zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych oraz odpadów zawierających azbest. Należy przypomnieć, że komunalne osady ściekowe zostały zdefiniowane w art. 3 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251, z późn. zm.) jako pochodzący z oczyszczalni ścieków osad z komór fermentacyjnych oraz innych instalacji służących do oczyszczania ścieków komunalnych oraz innych ścieków o składzie zbliżonym do składu ścieków komunalnych. Z kolei odpadami medycznymi są odpady powstające w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych oraz prowadzeniem badań
i doświadczeń naukowych w zakresie medycyny (art. 3 ust. 3 pkt 5 ustawy o odpadach), zaś odpadami weterynaryjnymi – odpady powstające w związku z badaniem, leczeniem zwierząt lub świadczeniem usług weterynaryjnych, a także w związku z prowadzeniem badań naukowych i doświadczeń na zwierzętach (art. 3 ust. 3 pkt 8 ustawy o odpadach). Odpady medyczne lub weterynaryjne o właściwościach zakaźnych stanowią odpowiednio zakaźne odpady medyczne lub zakaźne odpady weterynaryjne.

Jednocześnie należy zauważyć, że dokonano zmiany definicji odpadów komunalnych oraz odpadów z wypadków. Odpadami komunalnymi są zatem odpady powstające
w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji,
a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych. Natomiast przez odpady
z wypadków rozumie się odpady powstające podczas prowadzenia akcji ratowniczej lub gaśniczej, z wyłączeniem:

• odpadów powstałych w wyniku poważnej awarii lub poważnej awarii przemysłowej,
• odpadów powstałych w wyniku szkody w środowisku, o której mowa w art. 6 pkt 11 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 493, z późn. zm.).

 

2. Wyłączenia z ustawy o odpadach

 

Ustawa zmieniające dokonała rozszerzenia wyłączeń z ustawy o odpadach. Przepisów ustawy nie stosuje się obecnie również do zwłok zwierząt, w zakresie uregulowanym przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1774/2002 z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. WE L 273 z 10.10.2002, str. 1, z późn. zm.), zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 6a ustawy o odpadach. Z tą zmianą wiąże się uchylenie pkt 6 w ust. 1 art. 49a, z którego dotychczasowym brzmieniem przepisów rozdziału 6 ustawy o odpadach „Termiczne przekształcanie odpadów” nie stosuje się do spalarni odpadów oraz współspalarni odpadów przekształcających wyłącznie zwłoki zwierzęce w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213, poz. 1342, z późn. zm.).

 

Ze względu na zmianę przepisów ustawowych regulujących kwestie międzynarodowego obrotu odpadami, dokonano zmiany wykazu przepisów, których nie naruszają przepisy ustawy o odpadach, nadając nowe brzmienie art. 2 ust. 3 pkt 9, wskazujące na ustawę z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 859 oraz z 2010 r. Nr 28, poz. 145).

 

3. Zasada bliskości

 

Art. 9 ustawy o odpadach określa zasadę bliskości. Nie uległy zmianie ogólne reguły, tzn. odpady powinny być w pierwszej kolejności poddawane odzyskowi lub unieszkodliwiane w miejscu ich powstawania (ust. 1), a te, które nie mogą być zagospodarowane w miejscu ich wytworzenia, powinny być, uwzględniając najlepszą dostępną technikę, zdefiniowaną w art. 3 pkt 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, z późn. zm.), lub technologię,
o której mowa w art. 143 ustawy – Prawo ochrony środowiska, przekazywane do najbliżej położonych miejsc, w których mogą być poddane odzyskowi lub unieszkodliwione (ust. 2). Uszczegółowiono natomiast wymagania dotyczące niesegregowanych odpadów komunalnych, pozostałości z sortowania odpadów komunalnych, komunalnych osadów ściekowych oraz zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych. Zakazuje się zarówno poddawania odzyskowi lub unieszkodliwianiu niesegregowanych odpadów komunalnych, pozostałości z sortowania odpadów komunalnych oraz komunalnych osadów ściekowych poza obszarem województwa, na którym zostały wytworzone (ust. 3), jak i przywozu na teren województwa, w celu poddawania odzyskowi lub unieszkodliwianiu w/w rodzaje odpadów, wytworzone poza terenem tego województwa (ust. 3a), przy czym wymienione rodzaje odpadów mogą być poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu na obszarze województwa innego niż te, na którym zostały wytworzone, jeżeli odległość od miejsca wytworzenia odpadów do instalacji lub miejsca przeznaczonego do odzysku lub unieszkodliwiania jest mniejsza niż odległość do instalacji lub miejsca położonego na obszarze tego samego województwa (ust. 4). Zasada, o której mowa w ust. 4 jest realizowana zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami (ust. 4a). Zasady zawarte w ust. 3, 3a i 4 stosuje się odpowiednio do unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych (ust. 5). Ze względu na fakt, że zakaźne odpady medyczne i weterynaryjne nie mogą być poddawane odzyskowi, nie stosuje się do nich zasady odnoszącej się do hierarchii postępowania z odpadami.

 

3. Gospodarka odpadami

 

3.1. Wytwarzanie odpadów

 

Wytwórca odpadów, który jednocześnie prowadzi działalność w zakresie rozbiórki
i remontów obiektów, w wyniku której powstają odpady zawierające azbest i który przetwarza te odpady w urządzeniach przewoźnych, jest obowiązany do uzyskania jednej decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami, obejmującej odpady powstające
w wyniku rozbiórki i remontów oraz odpady powstałe w wyniku eksploatacji urządzeń przewoźnych do przetwarzania odpadów zawierających azbest (art. 17 ust. 3a ustawy
o odpadach).

 

 

 

3.2. Zbieranie odpadów

 

Wprowadza się zakaz zbierania – poza miejscami ich wytwarzania – następujących odpadów: pozostałości z sortowania odpadów komunalnych, komunalnych osadów ściekowych oraz zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych (nowy art. 13a ustawy o odpadach). Jeżeli ze względów bezpieczeństwa lub w celu zapewnienia ciągłości odbioru zakaźnych odpadów medycznych lub weterynaryjnych, zbieranie tych odpadów jest konieczne, marszałek województwa właściwy ze względu na miejsce zbierania może zezwolić, w drodze decyzji, na zbierania tych odpadów, przy czym zezwolenie może być wydane na okres nie dłuższy niż 1 rok, a do jego wydania stosuje się odpowiednio przepisy art. 28 ustawy o odpadach dotyczące zezwoleń na zbieranie odpadów (dokonano zmiany dotychczasowej nazwy zezwolenia na prowadzenia działalności w zakresie zbierania odpadów).

Jednocześnie zakaz zbierania zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych nie dotyczy tych odpadów powstałych w wyniku świadczenia usług medycznych lub weterynaryjnych na wezwanie. Wytwórca takich odpadów jest zobowiązany do bezzwłocznego dostarczenia wytworzonych odpadów do odpowiednio przystosowanych do tego celu pomieszczeń spełniających wymagania w zakresie magazynowania takich odpadów.

Zgodnie z przepisami przejściowymi (art. 8 ustawy zmieniającej) posiadacze odpadów mogą prowadzić działalność w zakresie zbierania w/w odpadów na podstawie dotychczasowych decyzji (zezwoleń, pozwoleń lub decyzji zatwierdzających program gospodarki odpadami niebezpiecznymi), ale nie dłużej niż 3 miesiące od dnia wejścia
w życie ustawy zmieniającej, czyli do dnia 12 czerwca 2010 r., o ile decyzje te nie straciły wcześniej mocy. W w/w terminie wygasają one w całości lub w części dotyczącej zbierania tych odpadów.

 

3.3. Odzysk i unieszkodliwianie odpadów

 

3.3.1. Odpady zawierające azbest

 

Zostały wprowadzone przepisy, z inicjatywy ministra właściwego do spraw gospodarki, dotyczące przetwarzania odpadów zawierających azbest w urządzeniach przewoźnych (nowy art. 38a ustawy o odpadach). Wobec powyższego dopuszcza się przetwarzanie odpadów zawierających azbest w urządzeniach przewoźnych zapewniających takie przekształcenie włókien azbestu, aby nie stwarzały one zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzi oraz dla środowiska, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie upoważnienia zawartego w art. 38a ust. 3 ustawy o odpadach. Jednocześnie należy zauważyć, że przetwarzający odpady zawierające azbest w urządzeniach przewoźnych jest obowiązany do uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami (art. 17 ust. 1a ustawy o odpadach. Trzeba podkreślić, że zakończenie wykonywania usługi, o której mowa w art. 17 ust. 1a, jest równoznaczne z obowiązkiem zakończenia magazynowania odpadów (art. 63 ust. 8 ustawy o odpadach).

W przypadku przetwarzania odpadów zawierających azbest w urządzeniach przewoźnych organem właściwym do wydania zezwolenia na odzysk lub unieszkodliwianie odpadów jest marszałek województwa właściwy według obszaru województwa, na którym następuje przetwarzanie tych odpadów (art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach), przy czym nie obowiązuje przy wydaniu tych zezwoleń wymóg zasięgania opinii wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (art. 26 ust. 6c ustawy o odpadach). We wniosku o wydanie tego zezwolenia zakres przedstawianych w nim informacji dotyczących magazynowania odpadów zawierających azbest przetwarzanych w urządzeniach przewoźnych został ograniczony do wskazania sposobu oraz rodzaju magazynowanych odpadów, zatem nie jest wymagane wskazywania miejsca magazynowania (art. 27 ust. 1 pkt 5 ustawy
o odpadach). Analogiczna zmiana została dokonana w zakresie zezwolenia na odzysk lub unieszkodliwiania tych odpadów w części dotyczącej miejsca i sposobu magazynowania odpadów (art. 27 ust. 2 pkt 4 ustawy o odpadach). Przepis ten został powtórzony w art. 63 ust. 7 ustawy o odpadach, a mianowicie w decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami lub zezwoleniu na odzysk lub unieszkodliwianie odpadów zawierających azbest w urządzeniach przewoźnych określa się sposób oraz rodzaj magazynowanych odpadów. Czas obowiązywania zezwolenia na odzysk lub unieszkodliwianie odpadów w przypadku działań polegających na przetwarzaniu odpadów zawierających azbest w urządzeniach przewoźnych nie może być dłuższy niż 5 lat (art. 27 ust. 2 pkt 6 ustawy o odpadach). Jest ono wydawane po przeprowadzeniu, w pierwszym miejscu eksploatacji danego urządzenia, kontroli przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach).

Ponadto należy zauważyć, że wymóg zawarty w art. 63 ust. 1 ustawy o odpadach, zgodnie z którym magazynowanie odpadów może odbywać się na terenie, do którego posiadacz odpadów ma tytuł prawny, nie stosuje się w przypadku decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami lub zezwolenia na odzysk lub unieszkodliwianie odpadów zawierających azbest w urządzeniach przewoźnych (art. 63 ust. 2).

Biorąc pod uwagę przepisy art. 38a ustawy o odpadach, które wymagają, by przetwarzanie odpadów zawierających azbest odbywało się zgodnie z przepisami wykonawczymi, wydawanie przez właściwe organy (odpowiednio regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub marszałka województwa) decyzji zatwierdzających program gospodarki odpadami w przypadku przetwarzania odpadów zawierających azbest
w urządzeniach przewoźnych oraz zezwoleń na odzysk lub unieszkodliwianie odpadów zawierających azbest w urządzeniach przewoźnych będzie możliwe dopiero po wejściu
w życie rozporządzenia Ministra Gospodarki określającego:

• szczegółowe warunki przetwarzania odpadów zawierających azbest w urządzeniach przewoźnych, w tym parametry takie jak: temperatura, ciśnienie, czas prowadzenia procesu oraz stopień rozdrobnienia odpadów,
• sposób i warunki przygotowania odpadów zawierających azbest do przetwarzania,
• sposób i zakres prowadzenia monitoringu procesu, w tym parametrów wskazanych powyżej, oraz metodykę i częstotliwość badań odpadów powstałych w wyniku prowadzenia procesów przetwarzania odpadów zawierających azbest,
• warunki prowadzenia procesu odzysku dla odpadów powstających w wyniku przetwarzania odpadów zawierających azbest w urządzeniach przewoźnych.

Wydając to rozporządzenie Minister Gospodarki będzie się kierował:

• zagrożeniami stwarzanymi przez odpady zawierające azbest,
• koniecznością zapewnienia skuteczności przetwarzania odpadów zawierających azbest w urządzeniach przewoźnych,
• koniecznością zapewnienia monitoringu skuteczności prowadzenia procesów przetwarzania odpadów zawierających azbest rozumianej jako doprowadzenie odpadów zawierających azbest do takiej postaci, że stwierdzenie obecności włókien azbestu nie jest możliwe,
• koniecznością zapewnienia właściwego przetwarzania każdej partii odpadów zawierających azbest.

Jednocześnie należy podkreślić, że jeżeli odpady powstałe po procesie przetwarzania odpadów zawierających azbest w urządzeniach przewoźnych nadal zawierają włókna azbestu, podlegają unieszkodliwieniu przez składowanie na składowisku odpadów niebezpiecznych (art. 38a ust. 2 ustawy o odpadach).

 

 

 

3.3.2. Odpady powstające w trakcie produkcji dwutlenku tytanu

 

W przypadku wymagań dotyczących składowania odpadów powstających w trakcie produkcji dwutlenku tytanu, doprecyzowano przepisy dotyczące możliwości zobowiązania posiadacza odpadów do prowadzenia badań (art. 40 ust. 4 ustawy o odpadach). Obecnie marszałek województwa (uprzednio wojewoda), biorąc pod uwagę stan oraz zagrożenia dla środowiska lub zdrowia lub życia ludzi, może, w drodze decyzji, zobowiązać posiadacza odpadów, do prowadzenia dodatkowych badań wpływu odpadów na jakość wód oraz zwiększyć częstotliwość prowadzenia wszystkich badań.

 

3.3.3. Zakaźne odpady medyczne i weterynaryjne

 

W przypadku zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych zmodyfikowano dotychczasowy zakaz dotyczący unieszkodliwiania tych odpadów w taki sposób, że zakazane będzie ich unieszkodliwianie innymi metodami niż te, które prowadzą do obniżenia zawartości ogólnego węgla organicznego do 5% w tych odpadów. Jednocześnie zakazuje się unieszkodliwiania tych odpadów przez ich współspalanie (art. 42 ust. 1a ustawy o odpadach). Dodany został przepis, zgodnie z którym posiadacz odpadów medycznych lub weterynaryjnych, prowadzący ich unieszkodliwianie, jest obowiązany do prowadzenia tych procesów oraz do ich monitoringu, zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska wynikającymi z przepisów wydanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia na podstawie upoważnienia zawartego w art. 42 ust. 3, które uległo znacznemu rozszerzeniu (art. 42 ust. 1b ustawy o odpadach). Zostały również zdecydowanie rozszerzone wytyczne do wydania tego rozporządzenia. W związku z powyższym, minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia:

• dopuszczalne sposoby unieszkodliwiania odpadów medycznych i odpadów weterynaryjnych, nieposiadających właściwości zakaźnych,
• warunki prowadzenia procesów unieszkodliwiania odpadów medycznych i odpadów weterynaryjnych, nieposiadających właściwości zakaźnych,
• warunki prowadzenia procesów unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych
  i zakaźnych odpadów weterynaryjnych, w tym: temperaturę, ciśnienie, czas prowadzenia procesu oraz stopień rozdrobnienia odpadów,
• sposób i zakres prowadzenia w/w procesów oraz metodykę i częstotliwość badań odpadów powstałych w wyniku prowadzenia procesów unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych.

Wydając to rozporządzenie Minister Zdrowia będzie się kierował:

• potrzebą zapobiegania zagrożeniom stwarzanym przez odpady medyczne i odpady weterynaryjne,
• koniecznością zapewnienia skuteczności unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych, w tym metodami innymi niż termiczne,
• koniecznością zapewnienia prawidłowego monitoringu prowadzenia procesów unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych,
• koniecznością pozbawienia właściwości zakaźnych każdej partii zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych.

Zgodnie z przepisami przejściowymi (art. 16 ust. 2 ustawy zmieniającej) rozporządzenie to powinno być ogłoszone nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 12 września 2010 r., przy czym dotychczasowe rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie dopuszczalnych sposobów i warunków unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 8, poz. 104 oraz z 2004 r. Nr 200, poz. 2061) zachowuje moc do czasu wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych (art. 16 ust. 1 ustawy zmieniającej).

Posiadacze odpadów, którzy w dniu wejścia w życie ustawy (czyli w dniu 12 marca 2010 r.) prowadzili działalności w zakresie unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych lub weterynaryjnych innymi metodami niż termiczne przekształcanie odpadów, są obowiązani dostosować warunki techniczne prowadzenia działalności do przepisów ustawy i uzyskać niezbędne decyzje w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (czyli do dnia 12 marca 2011 r.), bowiem dotychczasowe zezwolenia, pozwolenia lub decyzje zatwierdzające program gospodarki odpadami niebezpiecznymi
w zakresie dotyczącym unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych
i weterynaryjnych innymi metodami niż termiczne przekształcanie odpadów zachowają moc na czas, na który zostały wydane, ale nie dłużej niż 12 miesięcy od dnia wejścia
w życie ustawy (art. 10 ustawy zmieniającej).

 

3.3.4. Komunalne osady ściekowe

 

Zmodyfikowane zostały również przepisy dotyczące komunalnych osadów ściekowych (art. 43 ustawy o odpadach). Odpowiedzialność za prawidłowe zastosowanie tych osadów do uprawy roślin (cele wskazane w art. 43 ust. 1 pkt 1, 4 i 5) spoczywa na wytwórcy odpadów (ust. 1b), natomiast właściciel, dzierżawca lub inna osoba władająca nieruchomością, na której mają być stosowane komunalne osady ściekowe, jest obowiązana przechowywać wyniki badań gruntu i osadów oraz informacje dotyczące dawek przez okres 5 lat (ust. 4a). Ponadto wprowadzono zakaz nawadniania komunalnych osadów ściekowych poddanych uprzednio procesowi osuszania (ust. 2a). W przepisach dotyczących zakazów stosowania komunalnych osadów ściekowych uwzględniono fakt wydawania aktów prawa miejscowego na podstawie art. 58 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019, z późn. zm.), które mogą wprowadzać modyfikację zakazów. Dotyczy to zakazów stosowania tych odpadów na terenach ochrony pośredniej stref ochronnych ujęć wody oraz obszarach ochronnych zbiorników wód śródlądowych.

 

4. Podsumowanie

 

W wyniku nowelizacji ustawy o odpadach znaczącym zmianom uległy zasady postępowania z zakaźnymi odpadami medycznymi i weterynaryjnymi. Ponadto dopuszczono przetwarzanie odpadów zawierających azbest w urządzeniach przewoźnych, przy czym praktyczne ich zastosowanie wymaga uzyskania decyzji zatwierdzających program gospodarki odpadami, których wydanie będzie możliwe dopiero po wejściu
w życie rozporządzenia Ministra Gospodarki określającego m.in. warunki przetwarzania tych odpadów oraz sposoby monitorowania skuteczności tych procesów. Doprecyzowana została zasada bliskości i wprowadzono zakazy zbierania niektórych rodzajów odpadów. Zmiany te powinny przyczynić się do poprawy gospodarowania tymi rodzajami odpadów.

 

wróć do poprzedniej strony