Szybki dostęp
Ścieżka do tej strony:
Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw
Celem wprowadzenia zmian do ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody jest konieczność nadania nowej formy prawno-organizacyjnej parkom narodowym. Istotą projektu ustawy jest zapewnienie właściwego funkcjonowania i finansowania działalności parków narodowych, w związku z likwidacją działających przy nich gospodarstw pomocniczych.
Konieczność nowelizacji ustawy o ochronie przyrody jest wynikiem wejścia w życie ustawy o finansach publicznych oraz ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, na mocy których dokonano likwidacji gospodarstw pomocniczych funkcjonujących przy państwowych jednostkach budżetowych – parkach narodowych. Wskazane ustawy nie przewidują możliwości wykonywania zadań państwowych jednostek budżetowych - parków narodowych przez funkcjonujące przy nich gospodarstwa pomocnicze, ani nie przyznają im prawa gromadzenia środków finansowych na rachunku dochodów własnych. Dzięki przekształceniu państwowych jednostek budżetowych - parków narodowych w państwowe osoby prawne - parki narodowe, możliwe będzie zatrzymanie uzyskanych przychodów i ich przeznaczanie na cele ochrony przyrody. Warto podkreślić, że wraz ze zmianą formy organizacyjno-prawnej nie zmieni się zakres zadań parków narodowych.
Projekt ustawy został 20 maja br. przekazany do rozpatrzenia przez Radę Ministrów.
Wejście ustawy w życie będzie oddziaływało na:
- Ministerstwo Środowiska,
- Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska,
- regionalnych dyrektorów ochrony środowiska,
- parki narodowe w zakresie posiadanych przez nich kompetencji,
- marszałków województw w zakresie posiadanych przez nich kompetencji,
- podmioty i osoby fizyczne wnioskujące o wykonywanie czynności zakazanych w stosunku do zakazów obowiązujących na obszarach parków narodowych i rezerwatów przyrody.
Warto przypomnieć, że w Polsce funkcjonują (jako państwowe jednostki budżetowe) 23 Parki Narodowe. Oprócz ich podstawowej funkcji jaką jest ochrona przyrody, realizują one zadania w zakresie edukacji ekologicznej i nauki, a także udostępniania zasobów przyrodniczych i kulturowych znajdujących się na ich obszarze. Skuteczna realizacja zadań parków narodowych oddziałuje na rozwój gospodarczy regionów, w wielu przypadkach stanowiąc o atrakcyjności turystycznej tych obszarów. Roczny koszt funkcjonowania państwowych jednostek budżetowych - parków narodowych (dane za 2011 r.) to ok. 200 mln zł, z czego z budżetu państwa przeznacza się ok. 137 mln zł. Powyższe środki są środkami przyznanymi parkom narodowym w ramach limitu na 2011 r. dla państwowych jednostek budżetowych (ok. 84 mln zł) oraz środkami, o które występuje resort w ramach rezerwy budżetowej (ok. 53 mln zł), tworzonej na podstawie art. 94 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241, z późn. zm.). Kwota przyznawana w ramach limitu dla państwowych jednostek budżetowych pozwala jedynie na finansowanie wynagrodzeń dla pracowników parków narodowych, z wyłączeniem pracowników przejętych w 2011 r. z gospodarstw pomocniczych po ich likwidacji. Działania z zakresu ochrony przyrody, w tym zadania związane z udostępnianiem obszarów parków narodowych oraz finansowaniem wynagrodzeń pracowników przejętych z gospodarstw pomocniczych są finansowane ze środków w ramach rezerwy celowej, o której mowa powyżej (ok. 53 mln) oraz z innych źródeł (np. środki z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej w łącznej kwocie ok. 35 mln zł). Należy również wskazać, że w 2011 r. przewiduje się wykorzystanie środków zagranicznych w kwocie ok. 28 mln zł. Zasadne jest więc, by Parki Narodowe, oprócz otrzymywanych dotacji budżetowych, mogły zatrzymywać przychody uzyskane w wyniku prowadzenia własnej działalności (działań ochronnych) i przeznaczać je na pokrywanie kosztów związanych z realizacją zadań określonych w przepisach ustawy o ochronie przyrody. Proponowana zmiana formy organizacyjno-prawnej parków narodowych w państwowe osoby prawne – parki narodowe zapewni ponadto możliwość osiągania przychodów z różnych źródeł, co przyczyni się do zwiększenia środków finansowych przeznaczonych na ochronę przyrody na obszarze parków narodowych. Zaproponowana w projekcie zmiana umożliwi zatrzymanie dotychczasowych przychodów i etatów zlikwidowanych gospodarstw pomocniczych działających przy parkach narodowych.
Co m.in. wprowadza projekt ustawy?:
- Projekt zmienia definicję „udostępniania”. Wg obowiązującej obecnie definicji możliwe jest udostępnianie obszaru parku narodowego lub rezerwatu przyrody w celach zarobkowych. Nie wskazuje się jednak celów tego zarobkowego udostępniania, dlatego w nowej definicji określono, że udostępnianie w celach zarobkowych może być realizowane w zakresie służącym ochronie przyrody. Definicję uzupełniono o możliwość udostępniania obszaru parku narodowego i rezerwatu przyrody w celu amatorskiego połowu ryb, filmowania i fotografowania. Należy jednak zaznaczyć, że udostępnianie może następować wyłącznie w przypadku, jeżeli nie stanowi zagrożenia dla przyrody parku narodowego lub rezerwatu przyrody.
- Projekt określa zasady funkcjonowania państwowych osób prawnych - parków narodowych i zasady wyboru dyrektora parku narodowego. Minister właściwy do spraw środowiska będzie powoływał i odwoływał dyrektora parku narodowego, będącego organem parku narodowego, po przeprowadzeniu otwartego i konkurencyjnego naboru. Jednocześnie, odmiennie niż w obowiązujących przepisach uregulowano kwestie związane z warunkami, jakie musi spełnić kandydat ubiegający się o ww. stanowisko. Katalog wymagań koniecznych został rozszerzony, co umożliwi szerszy dostęp dla kandydatów. Dodatkowo zrezygnowano z powoływania dyrektora parku narodowego na określoną w czasie kadencję. Po wejściu w życie przepisów dyrektor parku będzie powoływany na czas nieokreślony. Do dyrektorów parków narodowych zajmujących obecnie stanowiska będą stosowane przepisy znowelizowane. Ponadto zgodnie z projektem ustawy dyrektor parku narodowego i marszałek województwa będą organami ochrony przyrody. Pozwoli to na lepsze wykonywanie działań ochronnych, w szczególności w odniesieniu do możliwość władczego oddziaływania na podmioty wykonujące działalność na obszarach chronionych (parki narodowe, obszary Natura 2000, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu).
- Projekt ustawy określa także zasady gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa znajdującymi się na obszarze parku narodowego. Zgodnie z proponowaną zmianą nieruchomości będące własnością Skarbu Państwa wchodzące w skład parku narodowego i służące realizacji jego celów zostaną oddane z mocy prawa w trwały zarząd urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw środowiska, który za zgodą ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa będzie je oddawał w użyczenie parkom narodowym. Dotyczy to istniejących, przekształcanych parków narodowych jak i nowo tworzonych. W projekcie przewidziano szczegółowy tryb składania wniosku oraz wydawania zgody na rozporządzenie przez park narodowy nieruchomościami. Przyjęte rozwiązanie w pełni zabezpiecza interes Skarbu Państwa, bowiem w oparciu o wniosek ze szczegółowym uzasadnieniem celu i sposobu rozporządzenia oraz wpływu danej czynności na przyrodę parku narodowego, co w tym przypadku z racji szczególnego przeznaczenia nieruchomości jest istotnym kryterium, minister właściwy do spraw środowiska będzie miał możliwość odmowy wydania zgody. Poza tym organ ten jest najbardziej właściwym do oceny zasadności wniosku z punktu widzenia wpływu na chronione walory przyrodnicze.
- Oprócz nieruchomości oddanych parkowi narodowemu w użyczenie (nieruchomości będące dotychczas w trwałym zarządzie parków narodowych), podmioty te, jako państwowe osoby prawne będą mogły nabywać inne nieruchomości w ramach uzyskiwanych przez siebie przychodów. W odniesieniu do tych nieruchomości, jak również innych aktywów trwałych uzyskanych w ten sposób, w projekcie przewidziano odmienne regulacje dotyczące rozporządzania nimi. Parki narodowe będą obowiązane do uzyskania zgody ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, wydawanej po zaopiniowaniu wniosku parku narodowego przez ministra właściwego do spraw środowiska, na rozporządzenie ww. aktywami trwałymi. Rozporządzanie nieruchomościami (zawieranie umów najmu, dzierżawy, użyczenia) będzie się odbywało w drodze przetargu, jak również będzie wymagało zgody ministra właściwego do spraw środowiska w przypadku umów wieloletnich (powyżej 5 lat).
- Nadzór nad parkami narodowymi będzie sprawował minister właściwy do spraw środowiska. Określony został przykładowy katalog działań realizowanych w ramach nadzoru, jednak organ nadzorczy będzie miał możliwość podejmowania także innych działań, jeżeli będą one niezbędne do sprawowania właściwego nadzoru.
- Dyrektor parku narodowego zachował prawo do prowadzenia postępowań o wykroczenia oraz udziału w postępowaniach przed sądami powszechnymi w charakterze oskarżyciela publicznego i wnoszenia odwołania od postanowień i orzeczeń tych sądów w sprawach o wykroczenia z zakresu ochrony przyrody.
- Ponadto wg projektu do dyrektora parku narodowego należą zadania i kompetencje nadleśniczego w zakresie określonym w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Pozwoli to m.in. na właściwe stosowanie przepisów z zakresu powierzania dyrektorom parków narodowych nadzoru nad lasami niestanowiącymi własności Skarbu Państwa położonymi w granicach parków narodowych.
- Wg projektu ustawy, minister właściwy do spraw środowiska nadaje parkowi narodowemu statut, w którym określa organizację wewnętrzną parku narodowego, m.in. tryb działania jego organów oraz sposób udzielania pełnomocnictw.
- Zgodnie z projektem ustawy państwowa osoba prawna - park narodowy prowadzi samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając z posiadanych środków i uzyskiwanych wpływów wydatki na finansowanie zadań określonych w ustawie oraz kosztów działalności. Projekt upoważnia Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowego sposobu prowadzenia gospodarki finansowej parku narodowego.
- Projekt ustawy określa szczegółowy katalog przychodów państwowych osób prawnych parków narodowych, jak również warunki zaciągania przez te jednostki kredytów i pożyczek. Jako przychody państwowych osób prawnych zostały wskazane dotacje budżetowe na realizację zadań państwowej osoby prawnej - parku narodowego oraz na realizację innych zadań w zakresie określonym w odrębnych przepisach. Z uwagi na fakt, że nie można wykluczyć przekazywania państwowym osobom prawnym - parkom narodowym dotacji przez jednostki samorządu terytorialnego, zostały one również zakwalifikowane w katalogu przychodów. Przychodami są także dotacje uzyskiwane z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, na cele związane z ochroną środowiska. Pozostałe wymienione przychody, stanowiły przychody gospodarstw pomocniczych funkcjonujących przy państwowych jednostkach budżetowych - parkach narodowych, a obecnie są odprowadzane przez parki narodowe na rachunek dochodów budżetu państwa i uzyskiwane przez te jednostki w ramach rezerwy celowej. W związku z tym niezbędne jest wskazanie tych przychodów, jako przychodów państwowej osoby prawnej - parku narodowego, tak by możliwe było ich zatrzymywanie i przeznaczanie na pokrywanie kosztów związanych z realizacją zadań określonych w przepisach o ochronie przyrody. Dodatkowo wskazano, że przychodami mogą być dobrowolne wpłaty, zapisy, darowizny, świadczenia rzeczowe, wpływy pochodzące z fundacji oraz wpływy z przedsięwzięć organizowanych na rzecz ochrony przyrody, jak również środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, inne niż środki Unii Europejskiej.
- Projekt ustawy reguluje także kwestie dotyczące wydawania zezwoleń na odstępstwa od zakazów obowiązujących w parkach narodowych i rezerwatach przyrody. Proponowana zmiana umożliwi skuteczną ochronę przyrody na obszarach parków narodowych i rezerwatów przyrody. Zakłada się, z ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2012 r.
Osoba odpowiedzialna: Anna Jadaś
Informację wprowadził/a: Anna Jadaś
Data wytworzenia informacji: 2011-05-24
Data udostępnienia informacji: 2011-05-27
Ilość wyświetleń dokumentu: 2,409
Historia zmian:
| Tytuł | Zmiana | Autor zmiany | Data zmiany | |
|---|---|---|---|---|
| 1 | wersja z dnia 2011-05-24 13:27:45: Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw | [utworzenie dokumentu] | Anna Jadaś | 2011-05-24 13:27:45 |
| 2 | wersja z dnia 2011-05-25 10:41:19: Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw | [modyfikacja] | Anna Jadaś | 2011-05-25 10:41:19 |
| 3 | wersja z dnia 2011-05-27 08:34:13: Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw | [modyfikacja] | Anna Jadaś | 2011-05-27 08:34:13 |
| 4 | wersja z dnia 2011-07-15 14:14:26: Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw | [modyfikacja] | Anna Jadaś | 2011-07-15 14:14:26 |
Menu główne portalu
Ostatnia modyfikacja strony: 21.05.2012 r., 16:21.
© 1997-2012 Ministerstwo Środowiska e-mail: info@mos.gov.pl, tel. +48 (22) 57 92 900
Serwis odwiedziły 203334 osoby. Serwis finansowany ze środków EFP Phare 