ZARZĄDZENIE
Nr 107
PREZESA RADY MINISTRÓW
z dnia 11 września 2002
r.
w sprawie Rady do Spraw
Zrównoważonego Rozwoju.
(M.P. Nr 40, poz. 629)
Na podstawie art. 12 ust.
1 pkt 3 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 1999
r. Nr 82, poz. 929, z 2000 r. Nr 120, poz. 1268 oraz z 2001 r. Nr 102,
poz. 1116 i Nr 154, poz. 1799 i 1800 ) zarządza się, co następuje:
§1.
Tworzy się Radę do Spraw Zrównoważonego
Rozwoju, zwaną dalej "Radą", jako organ opiniodawczo-doradczy w sprawach
dotyczących zrównoważonego rozwoju, należących do zadań i kompetencji Rady
Ministrów lub Prezesa Rady Ministrów.
§ 2.
1. W skład Rady wchodzą:
1) przewodniczący
- Minister Środowiska;
2) wiceprzewodniczący -
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury;
3) członkowie - przedstawiciele:
a) ministra właściwego
do spraw środowiska,
b) ministra właściwego do
spraw gospodarki wodnej,
c) ministra właściwego do
spraw finansów publicznych,
d) ministra właściwego
do spraw gospodarki,
e) ministra właściwego do
spraw zagranicznych,
f) ministra właściwego do
spraw wewnętrznych,
g) ministra właściwego do
spraw pracy,
h) ministra właściwego do
spraw zabezpieczenia społecznego,
i) Ministra Obrony Narodowej,
j) ministra właściwego do
spraw transportu,
k) ministra właściwego do
spraw rozwoju regionalnego,
l) ministra właściwego do
spraw rolnictwa,
m) ministra właściwego do
spraw rozwoju wsi,
n) ministra właściwego do
spraw oświaty i wychowania, szkolnictwa wyższego oraz kultury fizycznej
i sportu,
o) ministra właściwego do
spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej,
p) ministra właściwego do
spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego,
q) ministra właściwego do
spraw gospodarki morskiej,
r) ministra właściwego do
spraw zdrowia,
s) Prezesa Rządowego Centrum
Studiów Strategicznych,
t) Urzędu Ochrony Konkurencji
i Konsumentów;
4) sekretarz, którym jest urzędnik
służby cywilnej zatrudniony w urzędzie obsługującym ministra właściwego
do spraw środowiska.
2. Organy administracji rządowej,
o których mowa w ust. 1 pkt 3:
1) w lit. a - r,
są reprezentowane przez przedstawicieli w randze co najmniej podsekretarza
stanu;
2) w lit. s oraz t, są reprezentowane
przez przedstawicieli w randze co najmniej wiceprezesa.
3. W skład Rady mogą również
wchodzić przedstawiciele:
1) przedsiębiorców
oraz właścicieli gospodarstw rolnych - wskazani przez Izby Gospodarcze;
2) nauki - wskazani przez
ministra właściwego do spraw nauki w porozumieniu z Prezesem Polskiej Akademii
Nauk;
3) Narodowego Funduszu Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej;
4) ogólnokrajowych ekologicznych
organizacji pozarządowych, do których zadań statutowych należy ochrona
środowiska - wybrani spośród zgłoszonych przez nie kandydatów cieszących
się poparciem największej liczby tych organizacji;
5) strony samorządowej Komisji
Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego;
6) związków zawodowych -
wskazani przez te związki;
7) samorządów zawodowych
- wskazani przez te samorządy.
4. Przewodniczący może, w porozumieniu
z członkami Rady, zapraszać do udziału w pracach Rady przedstawicieli innych
organów administracji publicznej, organizacji społecznych, stowarzyszeń
oraz środowisk naukowych.
5. Osobom, o których mowa
w ust. 4, nie przysługuje prawo do udziału w głosowaniu nad uchwałami Rady.
§ 3.
1. Przewodniczącego, wiceprzewodniczącego
oraz członków Rady powołuje Prezes Rady Ministrów.
2. Kadencja Rady trwa odpowiednio
do kadencji Sejmu i Senatu.
3. Członkowie Rady pełnią
swoje funkcje do czasu powołania ich następców.
4. Członkostwo w Radzie
wygasa w razie śmierci członka Rady.
5. Prezes Rady Ministrów
odwołuje członka Rady na wniosek Rady, w razie:
1) niewykonywania
obowiązków członka Rady;
2) choroby trwale uniemożliwiającej
sprawowanie funkcji członka Rady.
6. Prezes Rady Ministrów odwołuje
członka Rady, w razie złożenia przez członka Rady rezygnacji.
7. W przypadku wygaśnięcia
członkostwa w Radzie lub odwołania członka Rady przed upływem kadencji,
o której mowa w ust. 2, Prezes Rady Ministrów powołuje nowego członka Rady
na okres do końca tej kadencji.
§ 4.
Do zakresu działania Rady należy:
1) opracowywanie opinii
o zgodności z zasadami zrównoważonego rozwoju, skierowanych pod jej obrady
projektów dokumentów rządowych;
2) opracowywanie analiz,
propozycji i wniosków mających na celu zapewnienie zrównoważonego rozwoju
kraju.
§ 5.
1. Organy administracji rządowej,
na wniosek przewodniczącego lub upoważnionego przez niego członka Rady,
udzielają Radzie wszechstronnej pomocy przy wykonywaniu jej zadań, a w
szczególności przedstawiają niezbędne informacje i dokumenty.
2. W toku wykonywania swych
zadań Rada współdziała z organami samorządu terytorialnego, instytucjami
naukowymi oraz zainteresowanymi organizacjami społecznymi.
§ 6.
Przewodniczący Rady składa Prezesowi
Rady Ministrów okresowe sprawozdanie z działalności Rady nie rzadziej niż
raz na sześć miesięcy.
§ 7.
1. Rada działa kolegialnie.
2. Szczegółowy tryb pracy
Rady określa regulamin uchwalony przez Radę i zatwierdzony przez Prezesa
Rady Ministrów.
§ 8.
1. Wydatki związane z działalnością
Rady są pokrywane z budżetu państwa, z części której dysponentem jest minister
właściwy do spraw środowiska.
2. Obsługę organizacyjno-biurową
Rady zapewnia urząd obsługujący ministra właściwego do spraw środowiska.
§ 9.
Zarządzenie wchodzi w życie
z dniem ogłoszenia.
UZASADNIENIE
Konferencja Narodów Zjednoczonych
"Środowisko i Rozwój" (UN CED), która odbyła się w czerwcu 1992 roku w
Rio de Janeiro przyjęła dwa podstawowe dokumenty, wyznaczające kierunki
rozwoju cywilizacyjnego na wiek XXI oraz rekomendacje dla Rządów i głównych
grup społecznych, organizacji międzynarodowych i organizacji pozarządowych,
w jaki sposób te nowe kierunki rozwoju realizować. Dokumentami tymi były:
- "Deklaracja z Rio w sprawie
Środowiska i Rozwoju", zawierająca zbiór 27 zasad
rozwoju zrównoważonego,
ekorozwoju (w ang. Sustainable Development), oraz
- "Agenda 21 - Program
działań dla osiągnięcia zrównoważonego rozwoju",
który
stanowił zbiór ponad 2 500
rekomendacji pod adresem rządów, międzynarodowych
organizacji, społeczeństw
i ich głównych grup, tzn. kobiet, młodzieży, dzieci, przedstawicieli sektora
przedsiębiorczości, świata nauki i techniki, grup etnicznych, samorządów,
organizacji
związkowych i zawodowych,
rolników.
Jesienią 1992 roku Sesja
Zgromadzenia Ogólnego ONZ zatwierdziła wyniki UN CED,
a dla międzynarodowej koordynacji
działań w zakresie ekorozwoju i jako najwyższy globalny organ polityczny
w tym zakresie powołała Komisję Ekorozwoju ONZ (UN Commission on Sustainable
Development - UN CSD), która już podczas swej pierwszej sesji w roku 1993,
zaleciła rządom powołanie krajowych (narodowych) organów koordynacji i
nadzoru nad realizacją procesów ekorozwoju.
Najszybciej na rekomendacje
UN CED, decyzje Zgromadzenia Ogólnego i apel
UN CSD odpowiedziały grupy
krajów najbardziej rozwiniętych gospodarczo, tzn. Unia Europejska i OECD.
Unia Europejska, w odpowiedzi na Agendę 21, przyjęła tzw 5-ty Program Ochrony
Środowiska i Ekorozwoju oraz ustanowiła Europejskie Forum Konsultacyjne
do spraw Środowiska i Ekorozwoju. Ponadto poszczególne kraje Unii Europejskiej
utworzyły własne krajowe organy koordynacji i nadzoru nad realizacją procesów
ekorozwoju. OECD przyjęło program transformacji Organizacji w kierunku
ekorozwoju i powołało tzw. Radę Doradców Wysokiego Szczebla (HLAG) przy
Sekretarzu Generalnym OECD. Do tych organów, przy UE i przy OECD zaproszeni
zostali wybitni specjaliści z Polski.
Jednym z pierwszych rządów,
który zareagował na zalecenie UN CSD był Rząd
Rzeczypospolitej Polskiej,
który, Zarządzeniem nr 32 Prezesa Rady Ministrów
z dnia 28 października 1994
roku powołał Komisję do spraw Ekorozwoju, pod przewodnictwem Ministra Ochrony
Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.
Regulamin pracy Komisji
dopuszczał zapraszanie na każde jej posiedzenie przedstawicieli świata
nauki, ekspertów organizacji pozarządowych, przedstawicieli ekologicznych
instytucji finansujących (NFOŚiGW, EKOFUNDUSZ, Bank Ochrony Środowiska)
oraz przedstawicieli Sejmowej i Senackiej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów
Naturalnych i Leśnictwa.
Mandat tej Komisji określał
jej rolę jako głównego organu opiniotwórczego dla Prezesa Rady Ministrów
w zakresie zgodności polityk i strategii sektorowych, aktów prawnych z
zasadami ekorozwoju i z Polityką Ekologiczną Państwa oraz jednego z głównych
(po Radzie Ministrów i stałych Komitetach RM) organów koordynacyjnych w
zakresie działań międzyresortowych i działań międzynarodowych w zakresie
realizacji Agendy 21, a także zobowiązań wynikających z konwencji i protokołów
globalnych.
Mimo jej poważnych osiągnięć
i wyjątkowo aktywnego działania w latach 1994-1997,
Komisja do spraw Ekorozwoju
krytykowana była przez kręgi parlamentarne i przez pozarządowe organizacje
ekologiczne ze względu na jej zbyt niską rangę oraz brak prawnych gwarancji
udziału głównych grup społecznych, przede wszystkim organizacji pozarządowych,
w jej pracach. W odpowiedzi na te zarzuty Rząd Rzeczypospolitej Polskiej,
w październiku 1998 roku, włączył sprawy ekorozwoju do prac stałego Komitetu
Rady Ministrów do spraw Polityki Regionalnej i Zrównoważonego Rozwoju (KRMPRiZR).
Niewątpliwe podwyższenie
rangi i rozszerzenie mandatu dla spraw ekorozwoju, z
uwagi na proceduralne ograniczenie
członkostwa w stałych Komitetach Rady Ministrów do kierowników centralnych
organów administracji państwowej, nie zapewniło gwarancji udziału w procesach
decyzyjnych przedstawicielom głównych grup społecznych, co stanowi warunek
sine qua non realizacji Agendy 21, odpowiednich postanowień Zgromadzenia
Ogólnego ONZ i zaleceń Komisji Ekorozwoju ONZ. Wynika stąd konieczność
powołania organu grupującego przedstawicieli wszystkich najważniejszych
dla ekorozwoju kraju grup społecznych, tzn. przedstawicieli nauki, przedstawicieli
sektora przedsiębiorczości i przedstawicieli organizacji pozarządowych.
Można dyskutować udział
w takim organie przedstawicieli mniejszości narodowych, organizacji kobiet
i młodzieży, ale z uwagi na fakt, że wszystkie te grupy są reprezentowane
bez ograniczeń w grupach wymienionych wyżej, nie wydaje się być celowym
powiększanie składu takiego organu doradczego.
Proponowany organ opiniodawczo-doradczy
Prezesa Rady Ministrów, pod nazwą Rady do Spraw Zrównoważonego Rozwoju
nie powinien ilościowo przekroczyć bariery inercji administracyjnej, poza
którą niemożliwym jest działanie operacyjne, ale też nie powinien ograniczać
reprezentacji głównych grup do 1-2 osób, co mogłoby znacznie utrudnić wyłonienie
rzeczywiście reprezentatywnych przedstawicieli. Organ ten powinien działać
pod przewodnictwem przedstawiciela ministra właściwego do spraw środowiska.
Mandat Rady powinien obejmować
opiniowanie nowych rozwiązań legislacyjnych, nowych instrumentów ekonomicznych
i finansowych, nowych rozwiązań instytucjonalnych, nowych kierunków badań
naukowych dla efektywnej realizacji polityki zrównoważonego rozwoju, kierunków
działań w zakresie rozwoju regionów, opiniowanie działań na forum międzynarodowym,
opiniowanie realizowanej polityki wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju,
opiniowanie projektów nowych aktów prawnych, nowych zobowiązań międzynarodowych
i instrukcji negocjacyjnych, a także monitorowanie przestrzegania prawa
w zakresie wdrażania dyrektywy Unii Europejskiej o strategicznych ocenach
oddziaływania na środowisko, w odniesieniu do dokumentów określonych w
art. 40 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.
U. Nr 62, poz. 627 i Nr 115, poz. 1229 oraz z 2002 r. Nr 74, poz. 676 i
Nr 113, poz. 984).
Proponowane rozwiązanie
jest pewną wypadkową pomiędzy rozwiązaniami
przyjętymi np. przez Australię
i wiele krajów rozwijających się, gdzie organy ekorozwoju stanowią po prostu
Rady Ministrów (Rządy) lub wytypowane ministerstwa, a rozwiązaniami przyjętymi
przez USA, Kanadę i Austrię, gdzie organy ekorozwoju złożone są wyłącznie
z przedstawicieli grup społecznych bez udziału administracji. Polskie
rozwiązanie podobne jest do rozwiązania węgierskiego, gdzie w Komisji Ekorozwoju
(organie wyłącznie doradczym) zasiada po 7 przedstawicieli administracji,
organizacji pozarządowych i nauki, jednak bez udziału sektora przedsiębiorczości
i parlamentu.
Rozwiązanie polskie jest
więc jednym z najbardziej nowoczesnych - zarówno pod względem mandatu (doradczy
wpływ na: kreowanie polityki i strategii, inicjowanie instrumentów wdrażania,
projektowanie decyzji), jak i zakresu obejmującego administrację, sektor
przedsiębiorczości, naukę i pozarządowe organizacje ekologiczne.
Inicjatywa powołania Rady
do Spraw Zrównoważonego Rozwoju związana jest z faktem likwidacji Komitetu
Rady Ministrów do spraw Polityki Regionalnej i Zrównoważonego Rozwoju.
Rada działałaby jako organ opiniodawczo-doradczy Prezesa Rady Ministrów
w sprawach dotyczących polityki ekologicznej państwa oraz zrównoważonego
rozwoju, analogicznie do już powołanej Rady Polityki Regionalnej Państwa.
Materia regulowana zarządzeniem
nie jest objęta zakresem prawa Unii Europejskiej.
Proponowane rozwiązanie
nie powinno powodować szczególnych obciążeń dla
budżetu państwa. Koszty
dodatkowe, w kwocie nie większej niż 100 tys. zł rocznie, mogą wynikać
z potrzeby dodatkowych ekspertyz i ocen oraz z tłumaczeń materiałów zagranicznych.
Na ich pokrycie zostaną przeznaczone środki będące w dyspozycji ministra
właściwego do spraw środowiska. Przedmiotowe skutki finansowe zostały uwzględnione
w ramach limitów wydatków ustalonych w ustawie budżetowej na rok 2002.
|