Szukaj: 
Biuletyn Informacji Publicznej  English version
20 listopada 2008, 19:20
:: Aktualności
:: Ministerstwo
:: Materiały informacyjne
:: Raporty, opracowania
:: Konkursy, konferencje
:: Patronaty
:: Informacje o szkoleniach
:: Szkolenia e-learning

:: Inne materiały

:: Bazy danych
:: Strony tematyczne
:: Prawo
:: Ogłoszenia
:: Katalog odnośników
:: Edukacja
:: Kontakty
:: Ekoserwis-Polskie Radio
:: Strona dla dzieci nowości
:: Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej
:: Parki Narodowe
:: Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej
:: Lasy Państwowe
:: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
:: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska
:: Państwowa Agencja Atomistyki
:: Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej
:: Państwowy Instytut Geologiczny
:: Wyższy Urząd Górniczy

Stanowiska
Krajowej Komisja ds. Ocen Oddziaływania na Środowisko 

Krajowa Komisja
ds. Ocen Oddziaływania 
na Środowisko
Warszawa, 23.02.2005 r.

 

Stanowisko
Krajowej Komisji ds. Ocen Oddziaływania na Środowisko
w sprawie technologii polegającej na zastosowaniu procesu odwróconej osmozy jako metody do rekultywacji zbiornika odpadów niebezpiecznych i szkodliwych po zakładach "Górka" w Trzebini





Przedmiotem posiedzenia Zespołu Roboczego Krajowej Komisji ds. Ocen Oddziaływania na Środowisko, które miało miejsce w dniu 23 lutego 2005 r., była ocena technologii polegającej na zastosowaniu procesu odwróconej osmozy jako metody do rekultywacji zbiornika odpadów niebezpiecznych i szkodliwych po zakładach "Górka" w Trzebini. Spotkaniu przewodniczył prof. dr hab. Andrzej Sadurski, Przewodniczący Krajowej Komisji ds. Ocen Oddziaływania na Środowisko.
Zespół roboczy Krajowej Komisji na posiedzeniu w dniu 23 lutego 2005 r. zapoznał się z następującymi materiałami:
- "Koreferatem do Studium wykonalności dla realizacji zadania pn.  Rekultywacja zbiornika odpadów niebezpiecznych i szkodliwych po zakładach "Górka" w Trzebini - etap I odpompowanie wody", opracowanym przez dr Zbigniewa Grabowskiego i prof. Andrzeja Szczepańskiego, 
- "Studium wykonalności dla realizacji zadania pn.  Rekultywacja zbiornika odpadów niebezpiecznych i szkodliwych po zakładach "Górka" w Trzebini - etap I odpompowanie wody" oraz "Oceną oddziaływania na środowisko", sporządzonymi przez Pana Marka Szuwarzyńskiego
- sprawozdaniem końcowym, zawierającym podsumowanie prac wykonanych w ramach realizacji projektu polsko-duńskiego "Trzebina Industrial Waste Contaminated Lake".
 Na podstawie wystąpień ekspertów, zainteresowanych stron, wyników dyskusji oraz przedstawionych poniżej informacji Krajowa Komisja ds. Ocen Oddziaływania na Środowisko przedstawia następujące stanowisko:
1. Zbiornik odpadów w kamieniołomie "Górka" wypełniony jest następującymi odpadami uciążliwymi i niebezpiecznymi:
- odpadami stałymi z produkcji tlenku glinu, w ilości ok. 600 tys. m3, które zgromadzono na zwałowisku zlokalizowanym w północnej części wyrobiska,
- alkalicznymi odciekami o wysokiej mineralizacji, które tworzą akwen wypełniający południową część wyrobiska oraz nasycają zwał odpadów stałych; obecnie jest ich razem 430 tys. m3, osadami na dnie akwenu w ilości  około 57 tys. m3.
 2. Ze składowiska następuje systematyczna emisja zanieczyszczeń:
- powierzchniowy  odpływ odcieków z akwenu powodujący  skażenie  cieków powierzchniowych w dorzeczu Chechła,
- infiltracja odcieków z akwenu do wód podziemnych, w tym do głównego zbiornika wód podziemnych nr 452 (Chrzanów).
3. Spiętrzenie odcieków w kamieniołomie stwarza poważne zagrożenie niekontrolowanym odpływem dużych ilości alkalicznych odcieków z kamieniołomu "Górka" w kierunku obiektów Rafinerii i dawnych Zakładów Metalurgicznych Trzebinia, aż po ulicę Kościuszki i nasyp dworca PKP.
4. Rekultywacja kamieniołomu "Górka" wraz ze znajdującym się w nim składowiskiem odpadów po produkcji tlenku glinu musi obejmować:
- usunięcie zagrożenia niekontrolowanym wypływem odcieków z akwenu,
- zlikwidowanie emisji zanieczyszczeń ze składowiska do wód podziemnych i powierzchniowych,
- wykonanie prac, w wyniku których nastąpi doprowadzenie gruntów na terenie kamieniołomu do odpowiedniego standardu,
- wykonanie rekultywacji biologicznej i przekształcenie go w teren zieleni urządzonej.
5. Optymalny sposób wykonania rekultywacji kamieniołomu "Górka" polega na jej przeprowadzeniu w dwóch etapach:
- doprowadzeniu do osuszenia kamieniołomu i uniemożliwienia ponownego piętrzenia odcieków, 
- rekultywacji kamieniołomu i wyeliminowaniu źródła emisji zanieczyszczeń przez usunięcie odpadów stałych z kamieniołomu lub ich stabilizację na miejscu. 
6. Dla oczyszczania odcieków w "Studium wykonalności" wybrano technologię odsalania (demineralizacji) membranową z zastosowaniem urządzeń opartych na odwróconej osmozie. Założona wydajność procesu wynosi 600 m3/dobę oczyszczonej wody. Odpad wytwarzany w procesie, stężona solanka lub sucha sól, zostanie usunięty ze składowiska w kamieniołomie "Górka". 
7. W sprawozdaniu końcowym, zawierającym podsumowanie prac wykonanych w ramach realizacji projektu polsko-duńskiego "Trzebina Industrial Waste Contaminated Lake", w procesie oczyszczania odcieków zalecono rozpatrzenie w pierwszej kolejności rozwiązań prostszych technicznie i tańszych takich jak napowietrzanie, napowietrzanie z dodatkiem CO2, a dopiero gdyby nie przyniosły one oczekiwanych efektów - sięgnięcie po rozwiązania bardziej zaawansowane technicznie i droższe takie jak koagulacja czy procesy membranowe. Wybrana metoda odwróconej osmozy nie była zatem jednoznacznie zalecana. 
8. Dla wybranej technologii - odwrócona osmoza podobnie jak dla innych proponowanych wcześniej metod, według posiadanej w resorcie środowiska wiedzy, nie przeprowadzono dotychczas żadnych badań neutralizacji i detoksykacji wód zbiornika "Górka" przynajmniej w skali ćwierć lub półtechnicznej. Stąd też nie można mówić o jej efektywności, a tym samym pełnej realizacji założeń.
9. Czas realizacji I etapu rekultywacji kamieniołomu wraz ze składowiskiem odpadów wyniesie w zależności o poziomu wody w akwenie od 34 do 38 miesięcy. Koszt realizacji wyniesie odpowiednio około 38 mln i 44 mln zł. W tych kosztach nie uwzględniono opłat za deponowanie stężonej solanki i nie określono miejsca jej deponowania. Pewne wątpliwości budzi także możliwość wykonania udrożnienia sztolni i umożliwienia odpływu wód i odcieków tą drogą. 
10. Przebieg realizacji obydwu etapów rekultywacji kamieniołomu "Górka" powinien być monitorowany w środowisku wodno gruntowym. Wykonane otwory S1 i S2 nie pozwolą na uzyskanie oceny stanu hydrogeochemicznego w otoczeniu kamieniołomu w warstwach jurajskich i triasowych.
 

Studium wykonalności oraz "ocena oddziaływania na środowisko"
1. Przedstawienie raportu z analizy kosztów i korzyści społeczno-ekonomicznych (studium wykonalności) pojawia się jako wymóg proceduralny przy ubieganiu się o fundusze Unii Europejskiej w większości programów pomocowych (ISPA, Fundusz Spójności, Fundusz Strukturalny). W szczególności, art. 26 rozporządzenia Rady 1260/99/WE ustanawiającego ogólne przepisy w sprawie Funduszy Strukturalnych podaje zasady przedkładania wniosków o współfinansowanie dużych projektów infrastrukturalnych. Przepis ten wymaga sporządzenia analizy kosztów i korzyści, analizy czynników ryzyka, "oceny oddziaływania na środowisko", a także oceny wpływu inwestycji na równość szans i na zatrudnienie. Również przy staraniu się o fundusze pochodzenia krajowego zwyczajowo stosuje się wymagania podobne jak przy wnioskach o fundusze UE, a więc  sporządzenia "Studium wykonalności" i "Oceny oddziaływania na środowisko".
Studium wykonalności jest więc dokumentem sporządzanym w przy projektowaniu przedsięwzięć, które mają złożone uwarunkowania. Jest to więc zazwyczaj rozbudowana analiza, uwzględniająca każdy aspekt opisywanej inwestycji. Duże znaczenie ma analiza strategiczna wraz z uzasadnieniem konieczności wykonania inwestycji, jak również plan techniczny i organizacyjny, który powinien dokładnie opisywać sposób przeprowadzanie inwestycji. Studium powinno analizować również alternatywne rozwiązania techniczne. Studium wykonalności ma więc na celu dostarczenie wszelkich danych niezbędnych do podjęcia decyzji inwestycyjnej, zarówno samemu inwestorowi, jak i instytucji finansującej, która ocenę inwestycji dokonuje na jego podstawie. W związku z tym obejmuje ono wszelkie aspekty, techniczne, finansowe, ekonomiczne i związane ze środowiskiem naturalnym uwarunkowania projektu inwestycyjnego.
2.  "Ocena oddziaływania na środowisko" sporządzona została poza formalną procedurą obowiązującą w Prawie ochrony środowiska, a wykonana została w związku z przygotowanym "Studium wykonalności" i jej przedmiotem jest ocena rozwiązania proponowanego dla unieszkodliwienia odcieków zgromadzonych w zbiorniku odpadów. Przepisy Rozporządzenia Rady 1260/99/WE ustanawiającego ogólne przepisy w sprawie Funduszy Strukturalnych wymagają między innymi sporządzenia oceny oddziaływania na środowisko. Nie jest to raport o oddziaływaniu na środowisko w rozumieniu ustawy Prawo ochrony środowiska, sporządzany w trakcie postępowania zmierzającego do wydania decyzji. Jednak ze względu na fakt, że w polskim prawie funkcjonuje pojęcie raportu przyjęto, że ocena do studium wykonalności, aby spełniała zamierzone zadanie powinna spełniać wymogi art. 52 ustawy Prawo ochrony środowiska. 
3. Szczegółowa analiza zarówno "Studium wykonalności" jaki i "Oceny oddziaływania na środowisko" dokumentów wykazała, że zawierają one znaczące braki:
- Brak zarówno w "Studium wykonalności…" jaki i w "Ocenie oddziaływania na środowisko..." analizy innych, dostępnych technologii oczyszczania i unieszkodliwiania wód zbiornika "Górka" oraz próby porównania ich z zaproponowaną w "Studium wykonalności.." technologią odwróconej osmozy. 
- Brak badań unieszkodliwiania i detoksykacji wód zbiornika jak i teoretycznej analizy porównawczej dostępnych metod nie dają odpowiedzi na pytanie, czy zaproponowana metoda odwróconej osmozy jest metodą optymalną z punktu widzenia technologii detoksykacji i neutralizacji odcieków, czy jest najkorzystniejszą ze względów ekonomicznych oraz czy jest technologią umożliwiającą najszybsze i skuteczne rozwiązanie problemu zagrożenia miasta. 
- Brak w przedmiotowych opracowaniach potrzeby wykonania prac wstępnych, umożliwiających ograniczenie procesu przemywania osadów przez wody infiltrujące z opadów atmosferycznych oraz dopływające z warstwy jurajskiej. Istniejące zagrożenie ze strony byłego kamieniołomu "Górka" można znacząco ograniczyć poprzez zminimalizowanie lub likwidację:
- infiltracji opadów droga uszczelnienia powierzchni nagromadzonych odpadów w północnej części kamieniołomu, 
- dopływu wód podziemnych do kamieniołomu (około 125 m3/dobę) poprzez wykonanie 2 - 3 płytkich studni od strony napływu wód jurajskich lub też ekranowanie strumienia tych wód na szerokości kamieniołomu.
- Brak opisu dalszego postępowania z odpadami, które zostaną po odpompowaniu wody oraz kosztów z tym związanych.
W związku z powyższym Komisja uznała, że przedmiotowe Studium wykonalności dla realizacji zadania pn.  Rekultywacja zbiornika odpadów niebezpiecznych i szkodliwych po zakładach "Górka" w Trzebini - etap I odpompowanie wody zawiera zasadnicze braki i nie spełnia wymagań określonych w Rozporządzeniu Rady 1260/99/WE ustanawiającego ogólne przepisy w sprawie Funduszy Strukturalnych i nie daje podstaw do uzyskania środków z funduszy ekologicznych. Ponadto Komisja uznała, że przedstawiona "Ocena oddziaływania na środowisko" sporządzona do "Studium wykonalności" nie spełnia stawianych jej wymogów, a na podstawie informacji w niej zawartych nie można ocenić oddziaływania przedmiotowej technologii na środowisko.

Wnioski końcowe
1. Sprawa rozwiązania problemu "zbiornika odcieków" Trzebinia powinna być rozważona w sposób kompleksowy. Stwierdzić bowiem należy, iż przedmiotowy "zbiornik odcieków" jest bezpośrednio związany ze nieczynnym składowiskiem odpadów przemysłowych. Składowisko to, jakkolwiek nie jest eksploatowane, to jednak nie zostało zamknięte i zrektultywowane. Wody infiltracyjne przedostające się na teren "zbiornika", wymywają zanieczyszczenia z odpadów, powodując ich koncentrację w odciekach. Odcieki powstające ze składowiska odpadów, w sposób stały - ciągły zapełniają "zbiornik". A zatem kwestia opróżniania zbiornika, przy stałym dopływie wód infiltracyjnych i tworzenia odcieków ze składowanych odpadów, nie może być rozważania w "oderwaniu" od problemu wód napływających na teren składowiska. 
2. Komisja uznała za niezbędne ogłoszenie konkursu na wybór technologii likwidacji zagrożenia, jakie stanowi zbiornik "Górka" oraz składowisko.
3. Komisja stwierdziła, że w chwili obecnej należy wstrzymać decyzję o dofinansowaniu przedsięwzięcia ze środków funduszy ekologicznych. Jednak w związku z zagrożeniem, jakie zbiornik "Górka" stanowi dla miasta, do czasu rozpoczęcia technicznego unieszkodliwiania odcieków należy wykorzystać przyznane już środki z budżetu państwa na następujące działania zabezpieczające przed ewentualną katastrofą: 
- należy wykorzystać w jak najszerszym zakresie pozwolenie wodnoprawne wydane przez Wojewodę Małopolskiego 30.12.2004 r. umożliwiające zrzut odcieków warstwy przypowierzchniowej w ilości 700 m3/dobę,
- konieczne jest określenie działań, które ograniczą podnoszenie się lustra wody w zbiorniku,
- wymagane jest podjęcie działań zabezpieczających tamę przegradzającą sztolnię łączącą kamieniołom "Górka" ze zbiornikiem "Balaton".
 
 
 
  

                                                                                                Przewodniczący 
Krajowej Komisji ds. Ocen 
Oddziaływania na Środowisko
prof. dr hab. Andrzej Sadurski
:: Drukuj stronę ::
Ostatnia modyfikacja strony: 27.05.2005 r., 14:04.  
© 1997-2008 Ministerstwo Środowiska  
e-mail: info@mos.gov.pl, tel. +48 (22) 57 92 900