1. Negatywnie zaopiniować proponowane rozwiązania przebudowy drogi krajowej nr 8 na odcinku Białystok - Sochonie - Katrynka, w tym lokalizację węzła drogowego "Sochonie". 
2. Negatywnie zaopiniować raport o oddziaływaniu na środowisko projektowanej przebudowy drogi krajowej nr 8 na odcinku Białystok - Sochonie - Katrynka. 

Wraz z ponownie złożonym w dniu 1 lipca br. wnioskiem Dyrektora Oddziału w Białymstoku Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad do Ministra Środowiska o wydanie przedmiotowej opinii, został przedstawiony nowy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W związku z wagą analizowanych problemów, zostało zwołane kolejne posiedzenie Krajowej Komisji ds. Ocen Oddziaływania na Środowisko. Krajowa Komisja, celem przyjęcia jednolitych zasad oceny projektowanego przedsięwzięcia oraz nadesłanych materiałów, przekazała raport o oddziaływaniu na środowisko temu samemu zespołowi koreferującemu, jak miało to miejsce w marcu br. 

Zespół Roboczy ds. Inwestycji Liniowych, na posiedzeniu w dniu 21 lipca 2004 roku, otrzymał do rozpatrzenia między innymi następujące materiały: 

• Materiały do wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi. Przebudowa drogi krajowej nr 8 odcinek Białystok-Sochonie-Katrynka, TRANSPROJEKT GDANSKI Sp. z o.o., Gdańsk;
• Raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia związanego z przebudową odcinka drogi krajowej nr 8 Białystok - Katrynka, wykonany przez zespół z Fundacji Ekonomistów Środowiska i Zasobów Naturalnych, Białystok 2004; 
• Koreferat do wniosku o wydanie opinii do decyzji o ustalenie lokalizacji dla przebudowy drogi krajowej nr 8 na odcinku: Białystok-Sochonie-Katrynka od km 648+117,0 do km 654+548,0 w granicach gminy Wasilków, wykonany przez zespół w składzie: dr Jadwiga Zatorska-Sadurska, dr inż. Janusz Bohatkiewicz, dr Wiesław Cyzman, mgr Anita Kuliś,

Odcinek planowanej do przebudowy drogi jest zlokalizowany w granicach administracyjnych gminy Wasilków oraz na terenach nadleśnictwa Dojlidy. Początek przebudowywanej drogi znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie kompleksu leśnego "Wesołowski Las" oraz w odległości około 600 m od rezerwatu leśnego "Antoniuk", jak również terenów rekreacyjnych w dolinie rzeki Supraśl. Na długości około 1 km droga przebiega przez tereny Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej a na długości około 1,6 km graniczy z tym parkiem. Na północ od miejscowości Jurowce droga, w tym projektowany węzeł "Sochonie" - wchodzi w granice obszaru specjalnej ochrony ptaków "Puszcza Knyszyńska" (PLB200003), stanowiącego element Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000. Na długości około 2/3 trasy przebiega nad Głównym Zbiornikiem Wód Podziemnych nr 218, na odcinku 1,4 km przechodzi w bezpośrednim sąsiedztwie stref ochrony bezpośredniej ujęć wody dla Białegostoku eksploatujących wody głównego zbiornika, przy czym przez ponad 3 km biegnie w granicach terenu ochrony pośredniej ujęcia wody w Jurowcach. Przedmiotowy fragment drogi przecina również tereny zalewowe doliny rzeki Supraśl, która spełnia funkcje korytarza ekologicznego o znaczeniu krajowym.

Na konfliktogenny charakter przedmiotowego odcinka drogi nr 8 wpływa więc szereg uwarunkowań: 

• istnieje podnoszona przez różne gremia i poparta różnego rodzaju badaniami potrzeba pilnych rozwiązań o charakterze porządkującym istniejący ruch drogowy w skali lokalnej, regionalnej, krajowej i międzynarodowej - konieczność budowy obwodnicy Białegostoku, w tym m.in. Wasilkowa, jest przedsięwzięciem bezdyskusyjnym;
• istnieje realne zagrożenie stanu środowiska związane z funkcjonowaniem dróg posiadających w rzeczywistości znikome bądź nie mających żadnego zabezpieczenia ochrony środowiska; szczególnie istotne jest istniejące zagrożenie dla ujęcia wody pitnej dla aglomeracji białostockiej oraz zagrożenia dla środowiska gruntowo-wodnego, zwłaszcza w przypadku wystąpienia poważnego zagrożenia spowodowanego wypadkiem drogowym na tym obszarze; 
• obserwuje się bardzo duże negatywne oddziaływanie obecnego stanu i układu dróg na jakość życia mieszkańców; niezbędne jest podjecie działań na rzecz podniesienia bezpieczeństwa ruchu w związku z odnotowywanym dużym wskaźnikiem wypadkowości.

Z drugiej jednak strony - projektowane przedsięwzięcie koliduje z obszarami chronionymi, w granicach których obowiązują restrykcyjne zasady prowadzenia działalności inwestycyjnej. 

Reasumując, przebudowa odcinka drogi krajowej nr 8 w celu poprawy jej parametrów technicznych oraz wykonania zabezpieczeń środowiska, głównie wód podziemnych i powierzchniowych, jest niezbędna i wyjątkowo pilna. Niemniej jednak należy podkreślić, że proponowana rozbudowa drogi krajowej, w tym realizacja dużego, nowego węzła drogowego "Sochonie", lokalizowanego częściowo w granicach parku krajobrazowego a w całości w obszarze Natura 2000, nie została poparta rzetelną analizą rozwiązań wariantowych przedsięwzięcia drogowego, wymaganą w raporcie o oddziaływaniu na środowisko - zarówno formalnie jak i z przyczyn merytorycznych. 

Zgodnie z ustawą z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, w tym zwłaszcza zgodnie z zakresem raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia drogowego na środowisko, określonym w załączniku nr 1 do tej ustawy, obligatoryjnymi warunkami tego dokumentu są:

• opis wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia,
• opis wariantów przebiegu przedsięwzięcia drogowego w sąsiedztwie lub na obszarach rezerwatów przyrody, parków narodowych, parków krajobrazowych i obszarów objętych ochroną przyrody na podstawie prawa międzynarodowego oraz na obszarach intensywnej zabudowy mieszkaniowej, wraz z uzasadnieniem wyboru wariantów,
• wnioski autorów raportu dotyczące potrzeby zmiany przebiegu drogi w odniesieniu do wybranych jej odcinków ze względu na ochronę dóbr kultury i ochronę przyrody.

Jednocześnie, zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880): projekt przedsięwzięcia o potencjalnym bezpośrednim lub pośrednim wpływie na stan obszaru Natura 2000 podlega ocenie dokonywanej na podstawie stosownych przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001 Nr 62, poz. 627 z późn. zm.) - pod względem ewentualnych skutków przedsięwzięcia w odniesieniu do siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Na podstawie wyników ww. oceny, czyli m.in. na podstawie przeprowadzonych analiz i zdefiniowanych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko wniosków - wojewoda może wydać zezwolenie na realizację przedsięwzięcia - w przypadku stwierdzenia braku negatywnego wpływu tego przedsięwzięcia na siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. W przypadku stwierdzenia negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody - wojewoda może zezwolić na jego realizację, gdy przemawiają za tym konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym - wobec braku rozwiązań alternatywnych. Musi przy tym zapewnić wykonanie kompensacji przyrodniczej niezbędnej do zapewnienia spójności i właściwego funkcjonowania sieci obszarów Natura 2000.

W analizowanym przypadku szczególnie istotna jest ocena wariantowych rozwiązań powiązań sieciowych dróg w rejonie aglomeracji białostockiej, w tym dróg krajowych i projektowanych dróg ekspresowych, a zwłaszcza połączeń między planowanymi węzłami: "Święta Woda" - "Sochonie" - "Dobrzyniewo" - "Choroszcz". Taka ocena rozwiązań alternatywnych, z użyciem wielokryterialnych metod oceny wariantów, powinna znaleźć się w poprawionym zgodnie z ww. wymogami ustawowymi - raporcie o oddziaływaniu na środowisko, co powinno być podstawą wypracowania kompromisowego rozwiązania dotyczącego projektu przebudowy drogi krajowej nr 8 na odcinku Białystok - Sochonie - Katrynka oraz umożliwić wskazanie jak najmniej konfliktowego przebiegu obwodnic Białegostoku i Wasilkowa. Jednocześnie wskazuje się na konieczność przeprowadzenia szczegółowych analiz określających zasadność budowy tak dużego węzła drogowego na obszarach chronionych.

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, przedstawiony Ministrowi Środowiska, nie spełnia obligatoryjnych warunków, określonych w załączniku Nr 1 do ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Wobec powyższego - raport ten powinien zostać uzupełniony w oparciu o wszystkie warunki określone w załączniku do ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. 

W szczególności niezbędne jest:

• wykonanie pełnej inwentaryzacji przyrodniczej, krajobrazowej i kulturowej terenu znajdującego się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, stanowiącej punkt wyjścia do dalszych, niżej przedstawionych badań i analiz. W szczególności wskazane jest uzupełnienie zawartości raportu o informacje dotyczące fauny, a w szczególności awifauny, oraz potencjalnego wpływu na nią projektowanego przedsięwzięcia, m.in. ze względu na fakt, że obszar Natura 2000 jest obszarem wyznaczonym w oparciu o wymagania tzw. Dyrektywy Ptasiej (Dyrektywy 79/409/EWG z 2 kwietnia 1979 roku o ochronie dziko żyjących ptaków, z późn. zm.)
• przeprowadzenie wielokryterialnej, rzetelnej oceny wariantowych rozwiązań realizacji sieci dróg krajowych i projektowanych ekspresowych pomiędzy projektowanymi węzłami drogowymi,
• szczegółowe odniesienie się w tej analizie - do wpływu projektowanego przedsięwzięcia drogowego na obszar Natura 2000 w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie przyrody,
• uaktualnienie raportu o rzeczywisty stan prawny - w zakresie ochrony przyrody, ochrony krajobrazu kulturowego oraz w odniesieniu do gospodarki odpadami (stosowanie właściwej klasyfikacji odpadów z obowiązującego katalogu odpadów),
• uzupełnienie raportu o waloryzację krajobrazu oraz ocenę zagrożeń jego wartości ekologicznych, estetycznych i kulturowych,
• zdefiniowania szerokości strefy oddziaływania drogi i węzłów; ponieważ rzeczywiste strefy oddziaływania na cenne przyrodniczo tereny, w tym na ostoje ptaków, są zindywidualizowane, w zależności od wielkości ruchu oraz stopnia wrażliwości siedlisk, zagadnienie to należy zbadać szczegółowo,
• uszczegółowienie opisu środowiska, w szczególności o informacje dotyczące: przewidywanej zmiany użytkowania terenu, w tym bilansu strat powierzchni leśnej i drzewostanu niezbędnej do realizacji inwestycji, opisu taksacyjnego pozostałych lasów w strefie potencjalnego oddziaływania przedsięwzięcia, inwentaryzacji i waloryzacji siedlisk w pradolinie Supraśli, charakterystyki hydrogeologicznej,
• określenie potencjalnych zagrożeń w poszczególnych fazach realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, również ze względu na ochronę walorów środowiska w ramach obszaru specjalnej ochrony ptaków Puszcza Knyszyńska,
• określenie szczegółowych działań mających na celu zapobieganie, ograniczanie a zwłaszcza kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko, a w dalszej kolejności - zaproponowanie dodatkowych, oprócz wymaganych ustawowo, warunków prowadzenia monitoringu środowiska w otoczeniu dróg,
• opracowanie zagadnień w formie graficznej, w tym map w skali 1:5000.

• określenie warunków odpowiedniej organizacji i harmonogramu prowadzenia prac budowlanych, w tym wskazanie konieczności lokalizowania placów budowy, miejsc postoju maszyn itp. poza obszarami chronionymi, a w szczególności poza granicami strefy ochronnej ujęć wody, oraz wskazanie konieczności przeprowadzenia po zakończeniu przez wykonawcę robót - odpowiednich prac rekultywacyjnych, 
• określenie, w jaki sposób w trakcie eksploatacji drogi separatory i zbiorniki retencyjne zlokalizowane po obu stronach rzeki Supraśl, będą zabezpieczone przed cofką wód wezbraniowych rzeki.