Stanowiska
Krajowej
Komisja ds. Ocen Oddziaływania na Środowisko

Krajowa Komisja
ds. Ocen Oddziaływania
na Środowisko |
Warszawa, 17.09.2003
r.
|
Stanowisko Krajowej
Komisji ds. Ocen Oddziaływania na Środowisko dotyczące problematyki lokalizacji
farm elektrowni wiatrowych w granicach polskich obszarów morskich
W związku ze wzrastającym
zainteresowaniem inwestorów budową farm elektrowni wiatrowych na obszarze
Morza Bałtyckiego do Ministra Środowiska wpłynęło siedem wniosków o wydanie
opinii w trybie art. 23 ustawy z dnia 18 kwietnia 1991 r. o obszarach morskich
Rzeczpospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. Nr 32 poz. 131
ze zm.). Zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami opinia Ministra
Środowiska jest wydawana przed zezwoleniem Ministra Infrastruktury na wznoszenie
i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń, które jest jedną
z decyzji wymaganych dla elektrowni wiatrowych planowanych na polskim morzu
terytorialnym lub w wyłącznej strefie ekonomicznej. Poza wspomnianym powyżej
zezwoleniem realizacja morskich farm wiatrowych wymaga wydania decyzji
o warunkach zabudowy lub decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu
publicznego oraz decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie
z art. 60 ust. 3 ustawy
z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.
U. Nr 60 poz. 717) dwie pierwsze decyzje wydaje dyrektor właściwego urzędu
morskiego. Zaś zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 4 oraz art. 82 ust 3 pkt 1
ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz
o zmianie niektórych ustaw,
(Dz. U. Nr 80, poz. 718)
pozwolenie na budowę wydawane jest przez właściwego wojewodę.
W myśl art. 46 ust 4 ustawy
z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62 poz.
627 ze zm.) oraz zgodnie z § 2 ust 1 pkt 2 lit e rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 24 września 2002 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć
mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów
związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzania raportu o oddziaływaniu
przedsięwzięcia na środowisko (Dz. U. Nr 179, poz.1490) farmy elektrowni
wiatrowych planowane w polskich obszarach morskich należą do przedsięwzięć
mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których postępowanie w
sprawie oceny oddziaływania na środowisko (z obligatoryjnym raportem OOŚ)
będzie przeprowadzane zarówno na etapie uzyskania decyzji o warunkach zabudowy,
jak i na etapie wydawania pozwolenia na budowę. Warto podkreślić, że wspomniane
powyżej zezwolenie Ministra Infrastruktury na wznoszenie i wykorzystywanie
sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń na polskim morzu terytorialnym
lub w wyłącznej strefie ekonomicznej, nie wymaga przeprowadzenia postępowania
w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. W myśl art. 60 ust 1 ustawy
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dyrektor właściwego urzędu
morskiego, przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy powinien uzyskać
zezwolenie Ministra Infrastruktury na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych
wysp, konstrukcji i urządzeń na polskim morzu terytorialnym lub w wyłącznej
strefie ekonomicznej. Zatem przedmiotowe zezwolenie, wydawane przez Ministra
Infrastruktury po uzyskaniu opinii Ministra Środowiska, determinuje kierunek
dalszego biegu procesu inwestycyjnego prowadzonego dla morskich farm elektrowni
wiatrowych.
Opracowanie opinii Ministra
Środowiska w zakresie oddziaływań elektrowni wiatrowych na środowisko morskie
okazało się problematyczne z kilku powodów. Jeden z nich stanowi zbyt ogólna
podstawa do wydawania przez Ministra Środowiska opinii w zakresie realizacji
w obszarach wyłącznej strefy ekonomicznej i morza terytorialnego sztucznych
wysp, konstrukcji i urządzeń. Obecnie zapis art. 23 ustawy o obszarach
morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej nie precyzuje
ani zakresu przedmiotowej opinii, ani też nie zobowiązuje wnioskodawcy
do przedłożenia odpowiedniej dokumentacji, jaka stanowiłaby podstawy do
jej wydawania. W świetle obecnych przepisów Minister Środowiska nie może
nałożyć na wnioskodawcę dodatkowych obowiązków (prowadzenia monitoringu,
czy inwentaryzacji przyrodniczej) warunkujących jego pozytywną opinię.
Kolejne utrudnienie przy
sporządzaniu przedmiotowych opinii Ministra Środowiska, wydawanych w trybie
art. 23 ustawy o obszarach morskich RP i administracji morskiej, polega
na kolidowaniu planowanych morskich farm wiatrowych z projektowanymi obszarami
chronionymi. Do tych ostatnich zaliczono Ławicę Odrzańską i Ławicę Słupską
zgłoszone do Bałtyckiego Systemu Obszarów Chronionych - HELCOM BSPA oraz
obszar na południe od Ławicy Orlej, pas przybrzeżny ciągnący się od zachodniej
granicy RP do Władysławowa, Zatokę Pucką oraz polską część Zalewu Wiślanego
przewidziane do ochrony w ramach Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA
2000. Europejska Sieć Ekologiczna NATURA 2000 została wyznaczona na terytorium
państw członkowskich Unii Europejskiej w celu ochrony poszczególnych cennych
i zagrożonych składników różnorodności biologicznej kontynentu na podstawie
dwóch aktów prawnych - Dyrektywy Rady 79/409/EWG w sprawie ochrony dzikich
ptaków (dyrektywa ptasia) oraz Dyrektywy Rady 92/43/EWG w sprawie ochrony
siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (dyrektywa siedliskowa).
Oba, wymienione powyżej akty prawne nakładają szczególne zasady realizacji
przedsięwzięć mogących negatywnie oddziaływać na obszary chronione w ramach
Natury 2000, zawarte w projekcie ustawy o ochronie przyrody.
Biorąc pod uwagę powyższe
przesłanki oraz znaczenie opinii Ministra Środowiska dla przebiegu dalszego
procesu inwestycyjnego w obszarze Morza Bałtyckiego, problematyka dotycząca
lokalizacji morskich elektrowni wiatrowych została przedłożona do rozpatrzenia
przez Krajową Komisję ds. Ocen Oddziaływania na Środowisko.
Członkowie Krajowej Komisji
ds. Ocen Oddziaływania na Środowisko,
na posiedzeniu w dniu 17
września 2003 r. zapoznali się z materiałem pt. "Problematyka lokalizacji
farm elektrowni wiatrowych w granicach polskich obszarów morskich"
opracowanym przez Artura Kawickiego i Katarzynę Twardowską - pracowników
Departamentu Instrumentów Ochrony Środowiska Ministerstwa Środowiska. Na
podstawie wystąpienia autorów referatu, przedstawicieli Ministerstwa Infrastruktury,
organizacji ekologicznych, a także zainteresowanych stron, Krajowa Komisja
ds. Ocen Oddziaływania na Środowisko przedstawia poniższe stanowisko:
-
W celu umożliwienia realizacji
przedsięwzięć, w tym elektrowni wiatrowych, w granicach obszarów morskich
przewidzianych do ochrony w ramach Konwencji Helsińskiej (BSPA) oraz Europejskiej
Sieci Ekologicznej Natura 2000, powinny zostać wskazane obszary, które
zostałyby wyłączone z jakiejkolwiek działalności inwestycyjnej z uwagi
na swe wyjątkowe walory przyrodnicze;
-
Wyznaczenie granic obszarów
cennych przyrodniczo, w obrębie których działalność inwestycyjna byłaby
zabroniona, powinno nastąpić, po dokonaniu szczegółowej waloryzacji przyrodniczej
strefy przybrzeżnej Morza Bałtyckiego, przeprowadzanej m.in. na etapie
weryfikacji granic obszarów przewidzianych do ochrony w ramach Natury 2000.
Do czasu zakończenia prac związanych z waloryzacją przyrodniczą Bałtyku
wnioskuje się o niewydawanie opinii pozytywnych. Bez szczegółowej inwentaryzacji
przyrodniczej realizacja morskich farm wiatrowych zgodnie z obecnymi założeniami
lokalizacyjnymi mogłaby doprowadzić do nieodwracalnych szkód w środowisku
Morza Bałtyckiego.
-
Ponadto ewentualna, wydana w
przyszłości pozytywna opinia Ministra Środowiska odnośnie morskich farm
elektrowni wiatrowych w projektowanych obszarach Natura 2000 powinna być
poprzedzona wykazaniem konieczności realizacji przedsięwzięcia, brakiem
alternatywnych lokalizacji, wykazaniem znikomej szkodliwości inwestycji
na przyrodę lub wskazaniem działań rekompensujących straty przyrodnicze.
W przypadku wszystkich planowanych przedsięwzięć, przesunięcie lokalizacji
poza granice obszarów chronionych byłoby teoretycznie możliwe (brak takiej
możliwości nie został wykazany w żadnym z wniosków). Z podanych powyżej
powodów podjęcie działań inwestycyjnych w projektowanych obszarach Natury
2000 do chwili wejścia w życie projektu ustawy o ochronie przyrody wydaje
się niewskazane. Wtedy to mocy prawnej nabiorą mechanizmy dotyczące realizacji
planowanych przedsięwzięć mogących oddziaływać na obszary Natura 2000,
takie jak obowiązek przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania
na środowisko, przeprowadzanie kompensacji przyrodniczej, konieczność wykazania
braku alternatywnych lokalizacji, powiadamianie Komisji Europejskiej.
-
W przypadku wniosków dotyczących
morskich farm wiatrowych planowanych w obszarach cennych przyrodniczo,
w skład których wchodziłoby kilkadziesiąt turbin, należy rozważyć możliwość
udzielania zezwoleń na realizację tzw. fazy pilotażowej. Faza pilotażowa
miałaby objąć część z planowanych elektrowni wiatrowych. Realizacja pozostałej
części farmy byłaby dopuszczona dopiero po wykazaniu realnego oddziaływania
na środowisko, potwierdzonego wynikami z co najmniej dwuletniego monitoringu
przyrodniczego.
-
Krajowa Komisja ds. Ocen Oddziaływania
na Środowisko wyraziła ponadto pogląd, że przed rozpoczęciem realizacji
morskich farm wiatrowych koniecznym jest wykazanie ekonomicznej potrzeby
ich eksploatacji. Jednocześnie zauważono, że rozpoczęcie budowy tego typu
przedsięwzięć byłoby niewskazane w świetle zbyt ogólnego zapisu art. 23
ustawy o obszarach morskich RP i administracji morskiej, stanowiącego podstawy
do wydawania opinii Ministra Środowiska.
-
Dodatkowo Krajowa Komisja ds.
Ocen Oddziaływania na Środowisko zauważyła, że warunkiem ewentualnej realizacji
morskich elektrowni wiatrowych powinna być weryfikacja wydolności finansowej
wnioskodawcy oraz gwarancja bankowa dla zabezpieczenia rozbiórki obiektu
w przypadku bankructwa inwestora.
Ryszard Zakrzewski
Zastępca Przewodniczącego
Krajowej Komisji
Ds. Ocen Oddziaływania na
Środowisko
|
|