Warianty przejścia drogi przez BPN, w tym aspekty techniczne przedsięwzięcia, zostały przedstawione w opracowaniu Biura Transprojektu - Warszawa, wykonanym na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, Oddział Północno-Wschodni. Rozpatrzono dwa warianty przekroczenia tej doliny: proponując budowę całkowicie nowego dwujezdniowego mostu w sąsiedztwie istniejącego (wariant I) lub przewidując wykorzystanie istniejącej drogi pod projektowaną dwujezdniową drogę ekspresową oraz drogę lokalną o szerokości 5 m i wspólny dla obu most przez Biebrzę (wariant II). 

W ramach projektowanego przejścia drogi przez BPN występuje problem przebiegu linii 110 kV. Konieczna jest przebudowa odcinka linii napowietrznej, który w obrębie parku ma długość 600 m i usytuowane dwa słupy stalowe kratowe. W związku z tym problemem, w celu zmniejszenia oddziaływania na środowisko linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia, Krajowa Komisja ds. Ocen Oddziaływania na Środowisko zleciła wykonanie ekspertyzy, w której rozważono dwa realnie technicznie rozwiązania: przekroczenia doliny Biebrzy linią kablową 110 kV lub linią napowietrzną w rozwiązaniu przyjaznym środowisku. Wariant prowadzenia kabli elektroenergetycznych o napięciu wyższym niż 20 kV przez obiekt mostowy wyklucza Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 30 maja 2000 r. 

Ze względu na występujące problemy w związku z projektowanym przebiegiem drogi oraz zainteresowaniem Komisji Europejskiej, a także w związku z kwestią uzgodnienia projektu przedmiotowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zostały zlecone do wykonania: ww. ekspertyza dotycząca przebudowy linii 110 kV oraz koreferat do prognozy oddziaływania na środowisko projektu przejścia drogi ekspresowej S-8 w obrębie BPN. W związku z powyższym zostało także zwołane ww. posiedzenie zespołów roboczych Krajowej KOOŚ.

Zespoły Robocze ds. Inwestycji Liniowych i Ocen Strategicznych Komisji, na posiedzeniu w dniu 4 marca 2003 roku, otrzymały do zapoznania się następujące materiały: 

• Projekt przejścia drogi ekspresowej S-8 Warszawa - Białystok - Suwałki - granica państwa w obrębie Biebrzańskiego Parku Narodowego, Transprojekt-Warszawa, 2002
• Prognozę oddziaływania przedsięwzięcia na środowiska wykonaną do ww. Projektu Transprojektu
• Projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - dla części wsi Sztabin, Ewy, Kamień i Krasnoborki w gminie Sztabin, Podlaskie Biuro Planowania Przestrzennego w Białymstoku, oddział w Suwałkach, 2001/2002
• Prognozę oddziaływania na środowisko przyrodnicze wykonaną do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, PBPP w Białymstoku, oddział w Suwałkach, 
• Prognozę wpływu na środowisko przebudowy drogi krajowej Nr 8 na odcinku jej przebiegu przez BPN. Ekspertyza, B. Osmulska-Mróz, 2001
• Koreferat do prognozy oddziaływania na środowisko projektu przejścia drogi ekspresowej S-8 w obrębie Biebrzańskiego Parku Narodowego, W. Lenart 2003

• Ekspertyzę dotycząca przebudowy linii 110 kV Dąbrowa Białostocka - Augustów na odcinku przebiegającym przez BPN, H. Argasińska, W. Kurbiel, 2003.

1. Względy ekologiczne, społeczne, ekonomiczne i transportowe uzasadniają przebudowę przeprawy mostowej przez Biebrzę oraz budowę obwodnicy miejscowości Sztabin, bez względu na ostateczne parametry i klasę drogi. 

 

 

Najgorszym rozwiązaniem dla środowiska oraz zdrowia i bezpieczeństwa ludzi jest wariant zerowy, czyli nie podejmowanie żadnych działań inwestycyjnych i zachowanie obecnego stanu rzeczy. Tymczasem, istniejąca droga krajowa Nr 8, która przebiega przez gminę Sztabin i gminę Suchowola oraz przecina rzekę Biebrzę (BPN), nie spełnia jakichkolwiek wymogów ochrony środowiska. Droga ta nie posiada technicznego uzbrojenia zapewniającego bezpieczne przemieszczanie się zwierząt, nie ma także właściwych zabezpieczeń przed substancjami ropopochodnymi i chemicznymi, które spływają wprost z powierzchni jezdni do gruntu, co stanowi poważne zagrożenie dla wód gruntowych. Istniejący system odwodnienia jest niezorganizowany, co może doprowadzić do powstania zagrożenia zanieczyszczeń wód rzeki Biebrzy i wód podziemnych, zwłaszcza w przypadku kolizji drogowych. Brak jest również urządzeń ochrony przed hałasem. Poprawa warunków technicznych drogi krajowej jest więc koniecznością i to koniecznością sprzyjającą ochronie parku narodowego, gdyż obecny stan przeprawy mostowej przez Biebrzę jest bardzo zły i ma niekorzystny wpływ na funkcjonowanie biebrzańskiego korytarza ekologicznego

Ponadto należy podkreślić, że aktualnie droga ta stwarza poważne zagrożenie dla ludzi. Przebiega w bliskiej odległości od budynków mieszkalnych, co w połączeniu z faktem, że istnieje na tej trasie duży ruch tirów jest poważnym zagrożeniem dla zdrowia i życia mieszkańców.

W związku z powyższym, na tym odcinku drogi krajowej nr 8 bezwzględnie wskazane jest przyśpieszenie prac nad budową obwodnicy Sztabina oraz rozdzielenie kwestii przebiegu drogi ekspresowej S-8 o znaczeniu międzynarodowym od problemów komunikacyjnych Sztabina i przeprawy przez Biebrzę w granicach parku narodowego. 

2. Planowana obwodnica Sztabina powinna być realizowana aktualnie jako droga krajowa, niezależnie od koncepcji określonej w dokumentach strategicznych szczebla centralnego i regionalnego kwalifikujących ją w przyszłości jako drogę ekspresową S-8. 

 

 

Podkreślono ewidentny brak jak dotychczas przeprowadzonej według aktualnych przepisów strategicznej oceny oddziaływania na środowisko przebiegu drogi S-8, w której wykonana byłaby wielowariantowa analiza jej przebiegu. Ponieważ plan zagospodarowania przestrzennego województwa nie jest jeszcze zatwierdzony, istnieje konieczność sporządzenia takiej wielowariantowej oceny strategicznej i przeanalizowania pod kątem środowiskowym, społecznym i ekonomicznym - również innych niż aktualnie proponowane przebiegi tej trasy przez obszar województwa podlaskiego. 

Zgodnie z art. 41 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627), organ administracji opracowujący projekt planu zagospodarowania przestrzennego - sporządza prognozę oddziaływania na środowisko. Projekt planu wraz z prognozą poddawany jest postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko (czyli strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko), którego ważnym elementem jest zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa poprzedzającego przyjęcie tego planu, zgodnie z art. 34 Ustawy Prawo ochrony środowiska. Organ administracji opracowujący projekt dokumentu - w myśl art. 42 tejże Ustawy - uzgadnia z wojewodą - zakres i stopień szczegółowości informacji wymaganych w prognozie oddziaływania na środowisko.

Wspomniana prognoza, zgodnie z art. 41 Ustawy Prawo ochrony środowiska, powinna między innymi:

- określać, analizować i oceniać istniejące problemy ochrony środowiska istotne z punktu widzenia projektowanego dokumentu, w szczególności dotyczące obszarów chronionych, 
- przedstawiać rozwiązania mające na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko, mogących być rezultatem realizacji projektowanego dokumentu, 
- przedstawiać rozwiązania alternatywne do rozwiązań zawartych w projektowanym dokumencie wraz z uzasadnieniem ich wyboru (...) 

3. Czynnikiem wiodącym przy projektowaniu mostu przez Biebrzę w ciągu planowanej obwodnicy Sztabina powinny być przede wszystkim warunki przyrodnicze, w tym zachowanie ciągłości korytarza ekologicznego. Wskazano w związku z powyższym na aspekty techniczne dotyczące przejścia planowanej obwodnicy Sztabina przez dolinę Biebrzy i BPN, istotne dla ochrony środowiska, a możliwe do rozwiązania nawet na bardzo wczesnym etapie tj. - sporządzania zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego: 

• przeprawa mostowa przez chronioną dolinę Biebrzy powinna być zaprojektowana nad całą doliną rzeczną, a nie tylko nad korytem rzeki, 
• estakada powinna być odpowiednio wysoka, z zachowaniem prześwitu pod mostem dla grubej zwierzyny, o wysokości co najmniej 3.5 m; lekkiej, ażurowej konstrukcji i posiadać odległości między przęsłami znacznie większe niż dotychczas planowane (27 m), 
• obiekt powinien być tak zaprojektowany, aby wyeliminować do maksimum zacienienie pod mostem - dzięki zastosowaniu właściwych odległości między dwoma jezdniami oraz maksymalnie ażurowym podporom. 

1. W celu właściwego wkomponowania drogi i przeprawy mostowej w krajobraz doliny, niezbędne jest opracowanie studium architektoniczno-krajobrazowego tego terenu. W oparciu o to studium można proponować możliwe do wykonania sposoby zmniejszenia oddziaływania na środowisko (wygląd i kolor mostu), jego wysokość i konstrukcję (ażurową).
2. Należy wziąć pod uwagę konieczność stosowania innych zabezpieczeń środowiska przed negatywnym oddziaływaniem drogi, np. “ciche” nawierzchnie, ograniczenie prędkości pojazdów, stosowanie ewentualnie konstrukcji przeciwhałasowych. 
3. Wszelkie prace przy budowie mostu i linii kablowej - powinny być prowadzone w sposób jak najmniej konfliktowy dla środowiska.
4. Najwłaściwsze ze względów przyrodniczych (między innymi z racji ochrony ptaków) i krajobrazowych jest podziemne poprowadzenie kabla linii wysokiego napięcia 110 kV - w celu zmniejszenia ingerencji tego typu elementów infrastrukturalnych w krajobraz BPN
5. Załączona do miejscowa planu zagospodarowania przestrzennego prognoza - nie spełnia warunków określonych w Rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 9 marca 1995 roku w sprawie określenia wymagań, jakim powinna odpowiadać prognoza skutków wpływu ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na środowisko przyrodnicze (Dz. U. Nr 29 poz. 150) i wymaga uzupełnienia m.in. o część kartograficzną a także sformułowanie propozycji innych niż w projekcie planu miejscowego, zwłaszcza w zakresie sposobu przekroczenia chronionej doliny Biebrzy. Ponadto brakuje w tym opracowaniu: właściwej inwentaryzacji i oceny środowiska Parku zgodnie z ww. Rozporządzeniem, podczas gdy istnieje dość bogaty materiał z tego zakresu (projekt planu ochrony BPN i inne); związany z tym jest również brak oceny, które cechy doliny są szczególnie warte ochrony, jakie powinny pozostać nienaruszone i jak konfigurować obiekty inwestycji aby minimalizować wpływ na środowisko (forma wariantowania w prognozie). W prognozie tej również pominięto skutki wprowadzenia zabudowy w sąsiedztwie parku oraz w jego otulinie, brak określenia zagrożeń związanych z planowaną lokalizacją terenów związanych z obsługą ruchu tranzytowego oraz sąsiedztwa drogi lokalnej podchodzącej pod sam brzeg rzeki.

9. Proponuje się, aby uszczegółowić zapisy projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w gminie Sztabin - tj. wydzielić z terenu 34 E 2/2 (projektowana obwodnica Sztabina w ciągu drogi krajowej nr 8 w parametrach drogi ekspresowej) - teren przeprawy przez dolinę Biebrzy (estakady), dla którego istniałaby możliwość wprowadzenia w ustaleniach projektu planu szczegółowych zasad zabudowy i zagospodarowania - wg propozycji Komisji zdefiniowanych w punktach 3, 4, 5 i 7.